Gìn giữ hương vị truyền thống, khơi nguồn khát vọng khởi nghiệp

Lớn lên trong không gian văn hóa của đồng bào Thái, Lò Chúc Chi sớm gắn bó với hương vị những món bánh truyền thống được làm trong các dịp lễ, Tết và những ngày sum họp gia đình. Trong đó, Khẩu Xén, Khẩu Chí Chọp là những sản vật mang đậm nét đặc trưng của ẩm thực địa phương. Tuy nhiên, trước đây, các loại bánh này chủ yếu được chế biến theo quy mô hộ gia đình, phục vụ nhu cầu trong cộng đồng, chưa được khai thác tương xứng với tiềm năng và giá trị kinh tế.

Trăn trở trước nguy cơ mai một nghề làm bánh truyền thống, đồng thời mong muốn tạo thêm việc làm cho phụ nữ dân tộc thiểu số tại quê nhà, Chi đã mạnh dạn lựa chọn con đường khởi nghiệp từ những sản vật sẵn có. Những ngày đầu lập nghiệp, cô phải đối mặt với không ít khó khăn do hạn chế về nguồn vốn, kinh nghiệm quản lý, sản xuất và thị trường tiêu thụ. Tuy vậy, bằng sự kiên trì, tinh thần cầu tiến và niềm tin vào giá trị sản phẩm quê hương, Chi từng bước tìm hướng đi phù hợp, biến ý tưởng thành mô hình kinh tế cụ thể.

Tháng 4/2023, Hợp tác xã (HTX) Hoa Ban Trắng được thành lập tại Bản Bắc, phường Mường Lay, với vốn điều lệ ban đầu 500 triệu đồng. Lò Chúc Chi đảm nhiệm vai trò Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm Giám đốc HTX. Đơn vị tập trung sản xuất, kinh doanh các đặc sản địa phương, trong đó có ba dòng sản phẩm chủ lực: Bánh Khẩu Xén sắn, Bánh Khẩu Xén gạo và Bánh Khẩu Chí Chọp.

Để nâng cao sức cạnh tranh, HTX chú trọng chuẩn hóa quy trình sản xuất, cải tiến mẫu mã nhưng vẫn giữ nguyên hương vị tự nhiên từ gạo nếp, sắn bản địa và màu sắc được tạo nên từ các loại thảo mộc truyền thống. Nhờ đó, tháng 7/2024, cả ba sản phẩm đều được công nhận đạt OCOP 3 sao, mở ra cơ hội đưa đặc sản Mường Lay tiếp cận rộng rãi hơn với người tiêu dùng.

Từ hình thức sản xuất nhỏ lẻ ban đầu, HTX từng bước mở rộng quy mô, đầu tư nhà xưởng và trang thiết bị phục vụ chế biến. Hoạt động sản xuất, kinh doanh ngày càng khởi sắc, với doanh thu khoảng 600 triệu đồng năm 2023, tăng lên 700 triệu đồng năm 2024 và hiện duy trì ở mức khoảng 1 tỷ đồng mỗi năm. Những kết quả này cho thấy hướng đi đúng đắn trong việc khai thác lợi thế bản địa, kết hợp gìn giữ nghề truyền thống với phát triển kinh tế hàng hóa.

Chủ động chuyển đổi số, kết nối sản phẩm với thị trường và du lịch

Không dừng lại ở phương thức kinh doanh truyền thống, nữ giám đốc trẻ còn nhanh chóng nắm bắt xu hướng công nghệ, đưa các nền tảng số vào quảng bá và tiêu thụ sản phẩm. Thông qua Facebook, TikTok, Zalo, Chi trực tiếp giới thiệu, livestream bán hàng, chia sẻ quy trình làm bánh và quảng bá nét đặc sắc trong văn hóa ẩm thực của đồng bào Thái. Nhờ đó, sản phẩm của HTX từng bước tiếp cận khách hàng ở nhiều tỉnh, thành trên cả nước, góp phần mở rộng thị trường tiêu thụ.

Cùng với chuyển đổi số, HTX Hoa Ban Trắng đang phối hợp với HTX Du lịch cộng đồng Quan Chiêng nhằm kết nối sản phẩm làng nghề với hoạt động du lịch trải nghiệm. Đây được xem là hướng phát triển giàu tiềm năng, vừa quảng bá đặc sản địa phương, vừa giới thiệu những nét văn hóa đặc sắc của đồng bào Thái đến với du khách.

Thời gian tới, Chi dự kiến tiếp tục mở rộng nhà xưởng, nâng cao năng lực sản xuất, đồng thời xây dựng không gian trải nghiệm làm bánh truyền thống. Qua đó, du khách khi đến Mường Lay không chỉ được thưởng thức, mua những sản phẩm đặc trưng mà còn có cơ hội trực tiếp tham gia các công đoạn chế biến, tìm hiểu phong tục và đời sống văn hóa của đồng bào Thái.

Với Lò Chúc Chi, hiệu quả của một mô hình khởi nghiệp không chỉ được đo bằng doanh thu mà còn thể hiện ở những giá trị thiết thực mang lại cho cộng đồng. Hiện nay, HTX Hoa Ban Trắng tạo việc làm thường xuyên cho 3 lao động nữ và khoảng 15 lao động thời vụ, với mức thu nhập từ 3,5 đến 5,5 triệu đồng/người/tháng.

Thông qua hoạt động sản xuất, HTX đã góp phần giải quyết việc làm tại chỗ, giúp phụ nữ dân tộc thiểu số có thêm cơ hội tham gia phát triển kinh tế, phát huy tay nghề và tận dụng nguồn nguyên liệu sẵn có tại địa phương. Đây không chỉ là hướng đi giúp cải thiện thu nhập, ổn định cuộc sống mà còn góp phần gìn giữ nghề truyền thống, phát huy giá trị văn hóa trong phát triển kinh tế cộng đồng.

Từ tình yêu với những món bánh truyền thống của dân tộc, Lò Chúc Chi đã từng bước xây dựng nên một mô hình kinh tế mang đậm dấu ấn bản địa, kết hợp hài hòa giữa bảo tồn văn hóa, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Hành trình của cô gái trẻ vùng cao là minh chứng cho tinh thần dám nghĩ, dám làm, khát vọng lập thân, lập nghiệp của thanh niên Điện Biên. Qua đó, góp phần lan tỏa thông điệp: những giá trị truyền thống của quê hương hoàn toàn có thể trở thành nguồn lực phát triển kinh tế, tạo sinh kế bền vững và mở ra cơ hội vươn xa cho thế hệ trẻ.

Nguyễn Ngọc - TĐ Điện Biên