Cô giáo người Mường và 27 năm giữ lửa ở Cúc Phương

CTG: Gần ba thập kỷ gắn bó với ngôi trường miền núi Cúc Phương (Ninh Bình), cô giáo Bùi Thị Hương đã chứng kiến nhiều thế hệ học trò trưởng thành, nhiều đổi thay của giáo dục vùng khó. Từ một cô giáo trẻ mới ra trường đến người tổ trưởng chuyên môn giàu kinh nghiệm, cô vẫn chọn ở lại nơi mình bắt đầu, kiên trì giúp học sinh người Mường học tốt hơn, tự tin hơn và có thêm cơ hội bước ra khỏi những giới hạn của hoàn cảnh.

Từ cô học sinh nghèo dân tộc Mường...

Năm 1999, sau khi tốt nghiệp chuyên ngành Văn - Sử, Trường Đại học Sư phạm Thái Nguyên, cô giáo Bùi Thị Hương nhận công tác tại Trường THCS Cúc Phương, huyện Nho Quan, tỉnh Ninh Bình (nay thuộc xã Cúc Phương). Khi ấy, cô chưa thể hình dung ngôi trường miền núi này sẽ trở thành nơi mình dành gần trọn cuộc đời làm nghề.

Cúc Phương là địa bàn có đông đồng bào dân tộc Mường sinh sống. Điều kiện kinh tế của nhiều gia đình còn khó khăn, việc học của con trẻ chịu không ít tác động từ cuộc sống mưu sinh. Với một giáo viên trẻ vừa rời giảng đường, đứng lớp ở địa bàn đặc thù ấy là thử thách không nhỏ.

Nhưng cô Hương hiểu những khó khăn của học trò hơn nhiều người khác. Bởi chính cô cũng lớn lên trong một gia đình từng phải chắt chiu từng đồng để nuôi con ăn học.

Sinh ra trong gia đình có năm anh chị em, tuổi thơ của Bùi Thị Hương gắn với những năm tháng bố mẹ vất vả làm nông. Cha cô là thương binh, mẹ bị khuyết tật vận động, cuộc sống vô cùng khó khăn đối với một gia đình đông con. Nhưng bố mẹ cô đã chăm chỉ trồng trọt, chăn nuôi, dành dụm từng khoản để các con được đến trường.

Vì thế, khi trở thành giáo viên ở Cúc Phương, cô Hương không chỉ nhìn học trò qua điểm số, mà còn quan tâm đến hoàn cảnh gia đình, những khó khăn trong học tập và cả những điều các em chưa đủ tự tin để bày tỏ. Đối với cô, được đi học đã là một cơ hội quý giá. Giúp học trò tận dụng cơ hội ấy là trách nhiệm của người đứng lớp.

Đến cô giáo, Tổng phụ trách Đội giỏi

Trong gần 27 năm công tác, cô Bùi Thị Hương đảm nhận nhiều nhiệm vụ khác nhau, từ giáo viên giảng dạy, phụ trách công tác Đội đến tổ trưởng tổ Khoa học xã hội. Dù ở vị trí nào, công việc cô dành nhiều tâm sức nhất vẫn là dạy học, đặc biệt là bồi dưỡng học sinh giỏi môn Ngữ văn và ôn thi vào lớp 10.

Ở một ngôi trường miền núi, việc bồi dưỡng học sinh giỏi không chỉ đòi hỏi kiến thức chuyên môn. Giáo viên còn phải tìm cách khơi dậy sự tự tin, giúp học sinh mạnh dạn thể hiện suy nghĩ và khả năng của mình. Cô Hương lựa chọn cách dạy chú trọng phát triển năng lực của từng học sinh. Bên cạnh kiến thức sách giáo khoa, cô tăng cường các hoạt động trải nghiệm, khuyến khích học trò quan sát cuộc sống, trình bày suy nghĩ và hình thành cách cảm nhận riêng về tác phẩm văn học.

Cô cũng chủ động ứng dụng công nghệ thông tin, khai thác thư viện điện tử, kho bài giảng số và các phần mềm hỗ trợ giảng dạy. Những thay đổi ấy giúp giờ học sinh động hơn, đồng thời tạo thêm cơ hội để học sinh tiếp cận kiến thức ngoài sách vở.

Nỗ lực của cô và học trò được ghi nhận qua các kỳ thi. Nhiều học sinh do cô bồi dưỡng đã giành giải nhì, giải ba học sinh giỏi cấp huyện, giải khuyến khích môn Ngữ văn cấp tỉnh. Riêng năm học 2025 - 2026, đội tuyển do cô phụ trách có một học sinh đoạt giải khuyến khích cấp tỉnh. Cô Hương còn nghiên cứu, xây dựng các sáng kiến kinh nghiệm phục vụ công tác bồi dưỡng học sinh giỏi và ôn thi vào lớp 10.

Từ năm học 2019 - 2020 đến tháng 8/2026, cô đảm nhiệm vị trí tổ trưởng tổ Khoa học xã hội. Ngoài giảng dạy, cô tham gia điều hành hoạt động chuyên môn, trao đổi kinh nghiệm với đồng nghiệp, góp phần nâng cao chất lượng dạy học của nhà trường.

Từ năm học 2003 - 2004 đến tháng 3/2019, cô vừa giảng dạy vừa đảm nhiệm vai trò Tổng phụ trách Đội. Đây là khoảng thời gian cô dành nhiều công sức tổ chức các hoạt động tập thể, tạo sân chơi cho học sinh miền núi.

Thay vì chỉ tập trung vào các phong trào thi đua, cô chú trọng đưa những trò chơi dân gian, hoạt động ngoại khóa và trải nghiệm văn hóa vào trường học. Đặc biệt, cô quan tâm việc gìn giữ bản sắc văn hóa Mường, tạo điều kiện để học sinh tìm hiểu, giới thiệu những nét đẹp của dân tộc mình.

Những đóng góp của cô được ghi nhận bằng nhiều hình thức khen thưởng. Năm 2015, cô nhận Bằng khen của Ban Chấp hành Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh; năm 2016, được UBND tỉnh Ninh Bình tặng Bằng khen. Cô nhiều năm đạt danh hiệu Lao động tiên tiến, cùng các giấy khen của địa phương.

Nhìn lại hành trình rất dài đã qua, điều cô Hương nhắn đến nhiều nhất là sự trưởng thành của học sinh và những đổi thay của ngôi trường Cúc Phương. Từ một ngôi trường còn nhiều thiếu thốn, đến nay cơ sở vật chất đã từng bước khang trang hơn, điều kiện học tập được cải thiện. Các thế hệ học sinh tiếp cận kiến thức trong môi trường ngày càng thuận lợi.

Với cô, sau gần ba thập kỷ đứng lớp, cô vẫn xác định việc tự học, đổi mới phương pháp và làm chủ công nghệ là yêu cầu không thể thiếu của người giáo viên. Bởi theo cô, tình yêu nghề không chỉ thể hiện ở sự gắn bó lâu dài, mà còn ở khả năng thay đổi để đáp ứng nhu cầu học tập ngày càng cao của học trò.

"Nếu cho tôi chọn lại một lần nữa, tôi vẫn sẽ chọn nghề giáo", cô Hương chia sẻ. Đó là lựa chọn đã được kiểm chứng qua gần 27 năm gắn bó với Cúc Phương, nơi cô bắt đầu sự nghiệp năm 1999 và vẫn tiếp tục công việc của mình hôm nay.

Từ cô sinh viên từng được gia đình chắt chiu nuôi ăn học đến người giáo viên dành nhiều năm gắn bó với học trò miền núi, hành trình của Bùi Thị Hương có một sự tiếp nối giản dị: Từng được nâng đỡ để có cơ hội học tập, cô dành cuộc đời làm nghề của mình để mở thêm cơ hội cho những đứa trẻ khác.