Năm 2003, khi vừa tròn 18 tuổi, Nguyễn Thanh Hoa rời mái trường sư phạm, bắt đầu sự nghiệp dạy học tại Trường PTCS Mường Sai, huyện Sông Mã, tỉnh Sơn La. Đó là một địa bàn biên giới đặc biệt khó khăn, nơi hành trình đến trường của nhiều học sinh không chỉ được tính bằng cây số mà còn bằng những con dốc, đoạn đường đất và những lần vượt suối. Với cô giáo trẻ khi ấy, khó khăn không chỉ nằm ở điều kiện giảng dạy thiếu thốn. Điều khiến cô trăn trở hơn cả là làm sao để học sinh đến lớp đầy đủ, không bỏ học giữa chừng vì hoàn cảnh gia đình.

Sinh ra và lớn lên tại vùng quê miền núi nghèo khó, Hoa hiểu những nhọc nhằn của các gia đình làm nông. Bố mẹ cô quanh năm làm nương rẫy, chắt chiu từng hạt lúa, củ khoai để nuôi các con ăn học. Những bữa cơm đạm bạc và sự tảo tần của cha mẹ đã trở thành động lực để cô lựa chọn gắn bó với giáo dục vùng khó.

Ngày ấy, nhiều học sinh là con em đồng bào dân tộc thiểu số, nhà cách trường hàng chục cây số. Đường sá đi lại khó khăn, cuộc sống thiếu thốn khiến không ít em có nguy cơ nghỉ học để phụ giúp gia đình. 

Có những lần học sinh vắng lớp, cô Hoa lại đi bộ băng đèo, lội suối vào bản, tìm đến từng nhà để vận động phụ huynh cho con tiếp tục đi học. Những chuyến đi ấy không chỉ giúp cô hiểu thêm hoàn cảnh của học trò mà còn cho cô thấy những nỗi lo thường trực của người dân vùng biên. Với nhiều gia đình, việc cho con đến trường đồng nghĩa với việc bớt đi một người phụ giúp công việc nương rẫy, nhà cửa.

Trong ký ức của cô, có những lần đến vận động học sinh, khi ra về, phụ huynh nghèo dúi vào tay cô củ bí ngô, bó rau xanh như một lời cảm ơn. Những món quà giản dị ấy khiến cô xúc động và càng quyết tâm theo đuổi nghề. “Học sinh không thể đến trường, thì cô giáo phải đến với các em, bằng mọi giá phải giữ chân các em lại với lớp học”, cô Hoa nhớ lại lời tự nhủ trong những năm đầu đứng lớp.

Từ Mường Sai, cô tiếp tục công tác tại Trường THCS Mường Cai, rồi Trường THCS Chiềng Khương. Trong suốt 17 năm làm giáo viên Tổng phụ trách Đội, cô vừa đảm nhiệm công việc giảng dạy, vừa tổ chức các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao và xây dựng sân chơi cho học sinh.

Ở những ngôi trường vùng cao, hoạt động Đội không đơn thuần là phong trào. Đó còn là cơ hội để học sinh được giao lưu, thể hiện năng khiếu, rèn luyện kỹ năng và thêm gắn bó với trường lớp. Với cô Hoa, mỗi hoạt động được tổ chức thành công cũng góp phần tạo thêm một lý do để học trò muốn đến trường.

Những nỗ lực ấy được ghi nhận bằng nhiều thành tích. Cô có 7 lần đạt danh hiệu giáo viên dạy giỏi các cấp, trong đó có 2 lần đạt giáo viên dạy giỏi cấp tỉnh vào các năm học 2016–2017 và 2018–2019.

Năm 2018, cô được Hội đồng Đội Trung ương tặng Bằng khen với thành tích là giáo viên làm Tổng phụ trách Đội tiêu biểu toàn quốc. Đây là dấu mốc đáng nhớ trong chặng đường nhiều năm gắn bó với công tác thiếu nhi của cô giáo vùng biên.

Từ giữ học trò đến đổi mới giáo dục vùng cao

Tháng 9/2021, sau nhiều năm trực tiếp giảng dạy và làm công tác Đội, cô Nguyễn Thanh Hoa được giao nhiệm vụ Phó Hiệu trưởng Trường THCS Chiềng Cang, huyện Sông Mã.

Tháng 4/2026, cô chuyển về công tác tại Mường Hung. Từ tháng 7/2026 đến nay, cô giữ chức Phó Hiệu trưởng Trường PTNT Tiểu học và THCS Mường Hung, tỉnh Sơn La, phụ trách công tác chuyên môn.

Từ một giáo viên trực tiếp đứng lớp đến cán bộ quản lý, phạm vi công việc của cô ngày càng rộng hơn. Không chỉ quan tâm đến chất lượng dạy và học, cô còn cùng tập thể nhà trường giải quyết những vấn đề về cơ sở vật chất, duy trì sĩ số và chăm lo đời sống học sinh.

Ngôi trường nơi cô đang công tác có hơn 1.000 học sinh, phần lớn là con em đồng bào dân tộc thiểu số, nhiều em học bán trú. Việc tổ chức dạy học vì thế gắn liền với trách nhiệm chăm sóc, quản lý và tạo môi trường sinh hoạt phù hợp cho các em.

Nếu như những năm đầu vào nghề, nỗi lo lớn nhất của cô Hoa là làm sao đưa học sinh trở lại lớp, thì trên cương vị quản lý, cô tiếp tục tìm lời giải cho bài toán nâng cao chất lượng giáo dục trong điều kiện còn nhiều khó khăn.

Từ thực tiễn giảng dạy và quản lý, cô đã xây dựng 11 sáng kiến kinh nghiệm về đổi mới phương pháp dạy học và công tác quản lý giáo dục. Theo bản chia sẻ của cô, các sáng kiến được hội đồng khoa học các cấp công nhận và ứng dụng trong thực tế.

Đằng sau những sáng kiến ấy là mong muốn tìm ra cách tổ chức bài học sinh động hơn, khắc phục khó khăn trong giảng dạy và giúp học sinh vùng cao có thêm cơ hội phát triển.

Cô quan niệm, làm quản lý giáo dục trước hết phải biết thấu hiểu học sinh. Bởi với những đứa trẻ lớn lên trong điều kiện còn thiếu thốn, nhà trường không chỉ là nơi tiếp nhận kiến thức mà còn là môi trường giúp các em hình thành sự tự tin và khát vọng vươn lên.

Từ suy nghĩ đó, cô chú trọng những hoạt động giáo dục gắn với đời sống địa phương, khuyến khích học sinh tìm hiểu văn hóa, lịch sử và truyền thống quê hương. Cô mong muốn các em không chỉ học tốt mà còn hiểu, yêu và tự hào về bản sắc nơi mình sinh ra.

Bên cạnh công tác chuyên môn, cô tiếp tục tham gia các phong trào, cuộc thi và hoạt động đổi mới giáo dục. Trong hai năm học 2024–2025 và 2025–2026, cô đạt giải Ba cấp toàn quốc cuộc thi “An toàn giao thông cho nụ cười ngày mai”.

Suốt quá trình công tác, cô nhiều lần đạt danh hiệu Chiến sĩ thi đua cơ sở, hai lần được công nhận Chiến sĩ thi đua cấp tỉnh. Đặc biệt, tháng 2/2026, cô được Thủ tướng Chính phủ tặng Bằng khen vì những thành tích trong công tác giáo dục và đào tạo giai đoạn từ năm học 2022–2023 đến năm học 2024–2025.

Đó là sự ghi nhận đối với một nhà giáo đã trải qua nhiều vị trí công tác, từ giáo viên, Tổng phụ trách Đội đến cán bộ quản lý tại các trường học vùng khó của Sơn La.

Nhưng khi nhìn lại 23 năm làm nghề, điều cô Hoa nhắc đến nhiều hơn những danh hiệu là những học sinh từng được mình giảng dạy, dìu dắt.

Có những em ngày trước rụt rè, hoàn cảnh gia đình khó khăn, nay đã trưởng thành, có công việc ổn định và trở về thăm cô giáo cũ. Với cô, những cuộc gặp gỡ ấy là niềm vui đặc biệt, bởi chúng cho thấy những cố gắng của thầy cô đã góp phần thay đổi cuộc đời học trò.

Từ cô giáo 18 tuổi đi bộ vào bản vận động học sinh đến trường, Nguyễn Thanh Hoa giờ đã trở thành một cán bộ quản lý giáo dục với nhiều trách nhiệm. Sau 23 năm, những khó khăn của công việc có thể đã khác, nhưng mong muốn giúp học sinh vùng cao có cơ hội học tập tốt hơn vẫn không thay đổi.

Cô chia sẻ: “Hạnh phúc của người giáo viên không phải là mình đã nhận được bao nhiêu, mà là mình đã trao đi được bao nhiêu yêu thương và đã góp phần giúp bao nhiêu học trò có một tương lai tốt đẹp hơn”.

Ở tuổi 42, cô Nguyễn Thanh Hoa vẫn tiếp tục hành trình ấy tại Mường Hung, nơi những lớp học vùng biên mỗi ngày đón học sinh đến trường. Và với cô, công việc ý nghĩa nhất vẫn là giữ cho các em niềm tin vào con chữ, để từ những bản làng miền núi, các em có thể bước tới tương lai bằng chính tri thức của mình.

KA