Mất tiền oan vì thuế TNCN: Những hiểu lầm phổ biến của giới trẻ hiện nay

Nhiều người trẻ tham gia thị trường lao động nhưng lại không nắm rõ kiến thức về thuế thu nhập cá nhân. Họ dễ dàng mất tiền oan vì thuế thu nhập cá nhân (TNCN) do thiếu thông tin. Việc trang bị kiến thức đúng đắn sẽ giúp bạn tránh rơi vào tình trạng này. 

Phạm Hoàng Hậu (25 tuổi), ở Nguyễn Hữu Cảnh, P.Thạnh Mỹ Tây, TP.HCM, đi làm được khoảng 1 năm, nhưng nhắc về thuế TNCN, Hoàng Hậu thẳng thắn: "Mình chỉ nghĩ đơn giản là công ty trả lương, thuế hay giấy tờ gì công ty cũng xử lý hết rồi. Mình không mấy khi tìm hiểu về thuế TNCN. Gần đây mình mới thấy mọi người xôn xao nói về quyết toán thuế, nào là mã số thuế cá nhân hay giảm trừ gia cảnh, mình không hiểu rõ mấy cái đó là gì cả".

Không nắm bắt được các kiến thức cần thiết khiến bạn trẻ cảm thấy hoang mang: "Mình cũng hơi lo, từ khi đi làm đến giờ phó mặc hết cho cơ quan, nếu có sai sót và phát sinh rủi ro thì mình cũng không kiểm soát được", Hậu cho hay.

Ở một trường hợp khác, Nguyễn Thị Kim Dung (27 tuổi), ngụ ở đường Ba Tháng Hai, P.Hòa Hưng, TP.HCM, kể phải tốn thêm chi phí khi chưa hiểu rõ về luật: "Mình làm tự do, nên từ trước đến nay, cũng không để ý kỹ về thuế. Nhưng đến đợt này, khi nghe bạn bè nói có thể mình thuộc trường hợp được hoàn thuế, thì mới bắt đầu tìm hiểu. Vì không rõ cách làm nên mình đã bỏ thêm tiền để cho người khác làm hộ".

Theo Kim Dung, có quá nhiều thông tin chưa thể tiếp thu từ cách kê khai, thủ tục cụ thể. "Cái làm mình rối nhất là có quá nhiều thông tin và không biết trường hợp của mình đang nằm ở đâu. Được mọi người chỉ dẫn và tải ứng dụng để làm nhưng mình vẫn thấy rất mông lung, sợ làm sai rồi lại mất thời gian sửa nên cuối cùng mình mới chấp nhận bỏ chi phí để được yên tâm".

Câu chuyện trên của Hậu và Dung không phải cá biệt, phản ánh một thực trạng phổ biến: người trẻ gia nhập thị trường lao động nhưng gần như không được trang bị kiến thức về thuế TNCN và cách thực hiện thủ tục thuế TNCN đúng luật, dù đây là nghĩa vụ pháp lý gắn liền với quyền lợi của người lao động.

Hiểu về quyết toán thuế là tự bảo vệ quyền lợi

Nhận xét về thực trạng này, thạc sĩ, luật sư Nguyễn Trọng Nghĩa, nhà sáng lập Công ty TNHH Luật sư X, cho biết người mới đi làm thường còn chủ quan chưa tìm hiểu về luật thuế TNCN.

"Theo quy định hiện hành, từ năm 2026 khi tính thuế TNCN, cá nhân không có người phụ thuộc khi có tổng thu nhập từ tiền lương, tiền công trên mức 15,5 triệu đồng/tháng (186 triệu đồng/năm) thì phải nộp thuế thu nhập cá nhân. Trên thực tế, nhiều bạn trẻ khi mới gia nhập thị trường lao động chưa có thu nhập vượt con số đó thì họ cũng chưa để tâm tìm hiểu", luật sư Nguyễn Trọng Nghĩa nói.

Cũng theo luật sư Nghĩa, nhiều doanh nghiệp thực hiện rất tốt nghĩa vụ khấu trừ và quyết toán thay cho nhân viên, nhưng ông cảnh báo người lao động không nên phó thác hoàn toàn. "Doanh nghiệp đã xử lý phần thuế thì sẽ giúp người lao động giảm thiểu rất nhiều thủ tục hành chính, cũng tránh được việc mất một khoản chi phí dịch vụ cho bên thứ ba. Tuy nhiên, nếu như bạn trẻ không quan tâm, không tìm hiểu, khi xảy ra những trường hợp như khai sai, khai lệch, chúng ta sẽ khó lường được", ông Nghĩa cho hay.

Trên thực tế, hiện nay vẫn còn một bộ phận bạn trẻ cho rằng thông tin về quyết toán thuế còn khó hiểu, phức tạp, từ đó dẫn đến tâm lý "ngại tìm hiểu". Tháo gỡ vấn đề này, ngày 4.3.2026, Cục Thuế - Bộ Tài chính đã ban hành hướng dẫn quyết toán thuế thu nhập cá nhân đối với thu nhập từ tiền lương, tiền công.

Hướng dẫn này nêu: "Quyết toán thuế TNCN là bước xác nhận cuối cùng trong năm tính thuế nhằm xác định chính xác số thuế cá nhân phải nộp thêm hoặc nộp thừa. Việc thực hiện đúng và kịp thời không chỉ bảo đảm tuân thủ quy định pháp luật mà còn giúp cá nhân bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình, đặc biệt trong trường hợp có số thuế nộp thừa được hoàn hoặc bù trừ nghĩa vụ thuế".

Hướng dẫn nêu rõ nhiều chi tiết về thuế TNCN, mà nhiều bạn trẻ còn "mù mờ" như: giảm trừ gia cảnh, bậc thuế suất, trường hợp nào phải thực hiện quyết toán thuế… Trong đó, nội dung nhiều bạn trẻ quan tâm là cách làm quyết toán thuế TNCN sao cho đúng cũng được trình bày rõ ràng.

Có thể tham khảo hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính Cục Thuế - Bộ Tài chính tại https://dichvucong.gdt.gov.vn/tthc/homelogin; ứng dụng eTax Mobile và Cổng dịch vụ công quốc gia.