Thời gian qua, tình trạng giáo viên (GV) dùng hình ảnh trẻ mầm non mình đang dạy làm "content" (nội dung) của TikTok và các video ngắn; GV các bậc học khác quay video lúc yêu cầu học sinh (HS) trả bài, lúc đang giảng bài đăng lên mạng xã hội… xuất hiện rất nhiều. Thậm chí có GV còn livestream hình ảnh lớp học khi HS làm bài kiểm tra. Một số người thấy vui vẻ, nhưng nhiều phụ huynh và nhà giáo bày tỏ khó chịu khi hình ảnh của trẻ em đang có dấu hiệu bị lợi dụng cho những con số lượt xem, tương tác, thậm chí gắn link bán hàng trên các kênh riêng của một số cá nhân.

KHI CHIẾC ĐIỆN THOẠI TRỞ THÀNH TRUNG TÂM

"Dạy trẻ vậy có chửi không cô? Trời ơi tụi nhỏ có gì mà chửi, dạy mầm non phải nhỏ nhẹ, con ơi con à, tâm phải tịnh, tụi nhỏ ngây thơ đáng yêu lắm", một cô giáo mầm non vừa đút ăn cho trẻ vừa nói trước màn hình điện thoại. Ngay lúc đó một trẻ nói vọng vào "Cô ơi, bạn kia nghịch nước". Cô liền la lên the thé: "Ai, ai nghịch nước? Có đi vào không", đồng thời liên tục quát những trẻ xung quanh "ăn nhanh lên". Kết thúc, cô làm động tác chạm vào màn hình rồi nói: "Chết, quên chưa tắt".

Đó là một kịch bản khá quen thuộc xuất hiện gần đây trên nhiều kênh TikTok, Facebook. Xung quanh cô, các khuôn mặt trẻ nhỏ không được che mờ. Đáng chú ý, trong giờ ăn, khi trẻ cần được quan sát, hỗ trợ để phòng tránh rủi ro, thì chiếc điện thoại lại là mối quan tâm lớn hơn của một số GV.

Chị Ngân Hà, phụ huynh có các con học tiểu học, mầm non tại TP.HCM, cho biết chị khá cởi mở trong việc sử dụng mạng xã hội, tuy nhiên sẽ khó chấp nhận nếu một ngày lên Facebook thấy thầy cô giáo mang con ra quay video nhảy những điệu nhảy không phù hợp lứa tuổi, nói những câu đang là "xu hướng" của người lớn. "Tuy nhiên, nếu là kênh chính thức của trường học chia sẻ những hình ảnh chung của các con khi tham gia hoạt động giáo dục ý nghĩa, tích cực, tôi thấy không có vấn đề", chị nói thêm.

NHIỀU RỦI RO KHI GV LẤY TRẺ EM, HS LÀM "CONTENT"

Ra trường, đi làm 4 năm, cô M.T, dạy ở một trường mầm non ngoài công lập tại TP.HCM, cho hay cô thấy đang có nhiều GV trẻ có các kênh TikTok, Facebook nhiều lượt theo dõi, video cả triệu lượt xem, chuyên đăng video ngắn có trẻ em là HS của mình. "Nội dung các video chủ yếu gây hài, hoặc tăng tương tác cho kênh của các thầy cô, không có ý nghĩa hỗ trợ cho giáo dục mầm non", cô M.T nói.

Trả lời PV Thanh Niên, cô Tuyết Mai, GV Trường mầm non Wisdomland (Khu vườn trí tuệ), cơ sở P.Bình Phú, TP.HCM, thẳng thắn: "Tôi không đồng ý việc GV tự lấy hình ảnh trẻ để kéo tương tác trên các kênh cá nhân. Thứ nhất, phải bảo vệ quyền riêng tư của trẻ, cha mẹ trẻ đã cho phép thầy cô làm như vậy chưa? Thứ hai, trẻ có quyền được tôn trọng; người lớn khó chịu khi bị quay, chụp lén, thì trẻ cũng vậy. Thứ ba, người lớn cần làm gương. Đến trường là làm việc nghiêm túc, không phải lúc nào cũng cầm điện thoại, lo xem hôm nay sẽ quay video gì thì lên xu hướng. Đặc biệt, thứ tư, sự an toàn của trẻ phải được đặt lên trên hết. Khi trẻ chơi, GV cũng phải quan sát, đồng hành với trẻ".

Cô Tuyết Mai cho biết thêm trường của cô có quy định GV không được đăng tải hình ảnh của trẻ trên trang cá nhân của GV. Trường có kênh truyền thông riêng, như trang web, fanpage, trước khi đăng hình ảnh của con trên các kênh này nhà trường luôn hỏi phụ huynh có đồng ý hay không. "Có nhiều phụ huynh vui khi thấy hình ảnh của con chỉn chu, đăng tải trên fanpage của trường, nhưng phải ở góc độ học tập, trải nghiệm ở trường, chứ không phải trong những hình ảnh, video "đu trend" trên TikTok và các mạng xã hội khác. Khi chưa được phép của phụ huynh mà GV tự ý đăng như vậy là không đúng với đạo đức nghề nghiệp", cô Tuyết Mai nói.

SIẾT VIỆC ĐĂNG TẢI HÌNH ẢNH, THÔNG TIN HS

Thời gian qua Bộ GD-ĐT, Sở GD-ĐT TP.HCM đã ban hành công văn chỉ đạo các cơ sở giáo dục, đội ngũ cán bộ quản lý, nhà giáo, người lao động và HS, sinh viên phải sử dụng mạng xã hội một cách văn minh, đúng pháp luật. Nhiều trường học tại TP.HCM, như THCS Phạm Đình Hổ, P.Bình Tiên, yêu cầu các thầy cô không lạm dụng mạng xã hội trong giờ làm việc; GV không được đăng hình ảnh, thông tin của HS khi chưa được phép theo quy định.

Hiệu trưởng một trường mầm non công lập với hơn 500 trẻ theo học tại TP.HCM cho biết việc GV lạm dụng điện thoại trong giờ làm việc bị cấm, trừ khi thầy cô có việc cần thiết, quan trọng phải thông báo cho phụ huynh. "Nếu trong giờ làm việc, GV chỉ cầm điện thoại di động, không tập trung vào công việc chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục trẻ, sẽ tiềm ẩn nhiều nguy hiểm cho trẻ nhỏ", cô cho biết.

Nữ hiệu trưởng này cũng cho hay thời gian qua cô xem nhiều kênh TikTok do các GV quay cùng các trẻ ngay trong lớp học, trong đó có một số video phản cảm, như GV quay cận cảnh trẻ khóc, trẻ không ăn, trẻ níu áo cô; vừa quay, GV vừa dọa sẽ "kêu chú công an tới". "Tôi không biết GV đã xin phép phụ huynh chưa mà đã sử dụng hình ảnh các trẻ. Thứ hai, các GV không được dùng thời gian làm việc để tự ý quay, chụp như vậy. Tôi xem video mà có cảm giác nhiều người lớn đang lợi dụng trẻ em, lấy trẻ em để câu view, câu like, chứ không có giá trị giáo dục gì trong các nội dung này", cô hiệu trưởng nói.

Hiệu trưởng một trường mầm non tại P.Hòa Hưng, TP.HCM, cho rằng ngoài giờ làm việc, GV mầm non có thể xây dựng kênh, làm nội dung về kinh nghiệm giáo dục, chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ, song cần tách bạch thời gian, không gian, và tuân thủ quy định pháp luật. "Trường học hiện nay đều theo hướng mở, cởi mở thông tin, hoạt động với phụ huynh, song nhà trường sẽ trao đổi trước từ đầu năm học để phụ huynh nắm và đồng ý với việc truyền thông tích cực. Một số hình ảnh tích cực, dễ thương của trẻ sẽ được đăng trên fanpage hay trang web trường. Còn lại, nhà trường yêu cầu tất cả GV không được livestream các giờ học, hoạt động học của trẻ trên trang cá nhân, không lạm dụng mạng xã hội trong giờ làm việc, không tùy ý sử dụng hình ảnh trẻ", vị hiệu trưởng trên cho biết.

CỞI MỞ, MINH BẠCH NHƯNG PHẢI AN TOÀN

Thạc sĩ Nguyễn Thị Ngọc Nuôi, giảng viên khoa Giáo dục mầm non, Trường ĐH Sư phạm TP.HCM, cho biết việc Sở GD-ĐT TP.HCM và nhiều trường học đưa ra các văn bản, bộ quy tắc ứng xử, có quy định riêng về sử dụng mạng xã hội, là những bước tiến đáng hoan nghênh, nhằm bảo vệ quyền riêng tư của trẻ em. Một số đơn vị ngay từ đầu đã có các cam kết giữa nhà trường và phụ huynh về việc sử dụng hình ảnh của trẻ. Việc truyền thông trong giáo dục là một xu thế tất yếu trong thời đại số, song cần làm sao để an toàn cho trẻ em, không gây phản cảm.

Theo cô Nuôi, nên có sự phân công trong lớp, ví dụ 1 GV dạy trẻ, 1 GV hỗ trợ ghi lại hình ảnh phù hợp trong phạm vi cho phép; khuyến khích các trường chia sẻ các nội dung tích cực về chương trình học, hoạt động ngoại khóa hoặc bếp ăn của trẻ. Ngoài giờ làm việc, GV có thể làm những video chia sẻ về nghề, kinh nghiệm chăm sóc trẻ. Còn những nội dung bất cập và phản cảm thì cần phải tránh, như GV livestream 24/7 trên trang cá nhân, trong cả giờ dạy, giờ ăn của trẻ, gây xao nhãng, khiến GV không tập trung, dồn tâm trí để làm nghề của mình. Đặc biệt, đáng phê phán là những nội dung GV hù dọa trẻ, "không ăn là công an bắt", "khóc là chú cảnh sát bắt"… rất phản cảm, ảnh hưởng xấu đến tâm lý trẻ.

Theo TN