Áp lực chi tiêu mùa tết

Nhiều người trẻ cho rằng áp lực không chỉ đến từ chuyện sắm sửa, biếu quà hay lì xì, mà còn là cảm giác phải đủ đầy trong mắt gia đình, họ hàng, bè bạn. Với những người thu nhập bấp bênh hoặc thưởng tết khiêm tốn, nỗi lo ấy càng đè nặng…

Anh Nguyễn Thành Vũ (30 tuổi, P.Thủ Đức, TP.HCM) cho biết anh làm nghề tài xế xe công nghệ, thu nhập quanh năm thất thường. Anh mô tả cuộc sống của mình vô cùng bấp bênh, chưa kể vật giá ngày càng leo thang… "Thậm chí, chủ quán cơm gà sốt me gần nhà cũng xin phép lên giá 3.000 đồng/phần vì kham không nổi chi phí", anh Vũ kể.

Anh chia sẻ những tháng cuối năm chi phí xăng xe, ăn uống, sinh hoạt đều tăng nên anh ráng chạy thêm để có tiền lo cho gia đình. "Thật sự chạy nhiều cũng mệt mà không chạy thì không đủ. Cận tết, khi nghe khách líu lo nói về chuyện thưởng, chuyện mua sắm, mình cảm thấy chạnh lòng", anh Vũ chia sẻ.

Còn với các bạn trẻ làm việc tự do hoặc thời vụ, tết không hẳn là mùa "được thưởng" mà đôi khi là mùa phải tự xoay xở. Lê Thị Tuyết Trinh (28 tuổi, P.Dĩ An, TP.HCM) cho biết cô dạy thời vụ cho một trung tâm Anh ngữ gần nhà nên thưởng tết "chỉ mang tính tượng trưng". Những ngày cuối năm, vợ chồng Trinh phải tính toán kỹ từng khoản chi tiêu, từ tiền tàu xe về quê, biếu nội ngoại thế nào, lì xì cho cháu nhỏ ra sao, đến mua sắm tối thiểu để có không khí tết.

Trinh cho biết có lúc cô muốn cắt bớt nhiều thứ nhưng lại sợ mang tiếng khó khăn hay keo kiệt. "Khi về quê, mọi người thường hay so sánh, kể con cái của họ biếu ba mẹ bao nhiêu tiền, người này đã mua được nhà, xe… Điều này làm mình thấy áp lực vô cùng", Trinh nói.

Nguyễn Kim Thủy (26 tuổi, P.Linh Xuân, TP.HCM) cho hay năm nay kinh tế khó khăn, thưởng tết của cô ít hơn mọi năm. "Mình nghĩ đến chuyện tết này không về quê mà ở luôn TP để tiếp tục cày cuốc", Thủy nói. Cô cho biết thêm áp lực tài chính khiến mình cảm thấy mỗi chuyến về quê là thêm một khoản lớn, từ vé xe, quà cáp, đến những khoản chi… Chưa kể, cứ tết nhất thì họ hàng, xóm giềng hay hỏi lương bao nhiêu, thưởng tết bao nhiêu... khiến người trẻ mỏi mệt. "Đâu phải ai cũng có cơ hội được vô tập đoàn lớn để làm mà có thưởng tết cao. Trong khi năm nay nhiều công ty cắt giảm nhân sự, giảm lương, mình còn việc làm thì đã là may mắn rồi. Nói không về thì thấy thương ba mẹ, nhưng mình cứ chần chừ mãi", Thủy chia sẻ.

Làm gì để giảm tải ?

Theo TS-BS Trần Thị Hồng Thu, nguyên Phó giám đốc Bệnh viện Tâm thần ban ngày Mai Hương (Hà Nội), áp lực tiền bạc là một trong những nguyên nhân khiến nhiều người trẻ rơi vào lo âu, mất ngủ, thậm chí trầm cảm. Vào giai đoạn cận tết, áp lực lại càng gia tăng.

TS-BS Thu khuyến cáo nếu không can thiệp sớm, căng thẳng tài chính có thể dẫn đến trầm cảm nặng hoặc lo âu mạn tính, ảnh hưởng sức khỏe tinh thần và chất lượng sống. Ở góc độ tâm lý, điều đáng lo không chỉ là thiếu tiền, mà còn là cảm giác mất kiểm soát, thấy tương lai bấp bênh, sợ bị đánh giá và tự trách bản thân vì "không giỏi như người ta".

Trong khi đó, chuyên gia kinh tế Phan Dũng Khánh cho rằng để giảm áp lực, người trẻ có thể bắt đầu từ việc tối ưu chi phí và định nghĩa lại "tết đủ". Ông Khánh gợi ý bạn có thể tạo không khí tết bằng những cách tiết kiệm như tận dụng lại đồ cũ, tự tay làm các món ăn đơn giản, giảm bớt chi tiêu không cần thiết… "Sau tết, việc lên kế hoạch tài chính cụ thể để tích lũy hoặc đầu tư nhỏ sẽ giúp bạn chuẩn bị tốt hơn cho những tình huống bất ngờ", ông nói.

Theo ông Khánh, bên cạnh việc gia tăng thu nhập, người trẻ nên xây dựng quỹ dự phòng, hạn chế tiêu dùng theo cảm xúc. Và nếu có điều kiện thì từng bước tạo nguồn thu bị động để giảm lệ thuộc vào lương thưởng theo mùa.

Trung úy Đoàn Tất Thành, cán bộ tổ cảnh sát khu vực, Phó bí thư Chi đoàn Công an P.Dĩ An (TP.HCM), cho biết không ít người trẻ thừa nhận vì áp lực kiếm tiền nên dễ tin vào lời mời gọi việc nhẹ lương cao, hoặc nóng ruột muốn có tiền nhanh để trang trải chi phí.

Giữa những khoản chi dồn dập và nỗi lo không đủ tiền để vui tết, nhiều người trẻ nói họ chỉ mong một cái tết nhẹ gánh hơn, ít so sánh hơn, bớt phải gồng cho vừa kỳ vọng. Thế nhưng, trong những bữa cơm sum họp, các câu hỏi như "năm nay làm ăn sao", "thưởng được bao nhiêu", "lì xì cháu thế nào" vẫn dễ xuất hiện, vô tình đẩy không ít người vào thế khó...

Theo TN