Thưa anh, những ngày qua, trên mạng xã hội xuất hiện và lan truyền một vài video ghi lại cảnh một số địa phương thực hiện Nghi thức Đội theo những hình thức biến tấu, gây nhiều ý kiến trái chiều. Quan điểm của Hội đồng Đội Trung ương về vấn đề này như thế nào?

Anh Lê Anh Quân, Phó Chủ tịch Hội đồng Đội T.Ư, Chủ tịch Hội đồng Huấn luyện T.Ư: Hội đồng Đội Trung ương và Hội đồng Huấn luyện Trung ương đã nắm được thông tin, hình ảnh đang lan truyền trên mạng xã hội liên quan đến việc thực hiện Nghi thức Đội tại một số địa phương.

Nghi thức Đội không phải là những động tác biểu diễn mà là hệ thống các quy định thống nhất về nghi lễ, khẩu lệnh, đội hình, đội ngũ và các động tác của tổ chức Đội TNTP Hồ Chí Minh. Mỗi động tác, mỗi khẩu lệnh đều mang ý nghĩa giáo dục, góp phần rèn luyện tính kỷ luật, tinh thần tập thể, tác phong và niềm tự hào của đội viên. Chính vì vậy, Nghi thức Đội phải được thực hiện thống nhất trên phạm vi cả nước; mọi hình thức tự ý biến tấu, thêm bớt hoặc biểu diễn mang tính phô diễn làm sai lệch nội dung và ý nghĩa của Nghi thức đều không phù hợp với quy định của tổ chức Đội.

Điều đáng tiếc là những hình ảnh này không chỉ làm méo mó giá trị của Nghi thức Đội mà còn gây phản cảm, tạo những nhận thức chưa đúng trong xã hội về hoạt động của tổ chức Đội.

Nhiều người cho rằng đây chỉ là những hoạt động sáng tạo để tạo không khí sôi nổi cho thiếu nhi. Đồng chí nhìn nhận như thế nào?

Anh Lê Anh Quân: Tổ chức Đội luôn khuyến khích sự sáng tạo trong tổ chức các hoạt động giáo dục thiếu nhi. Tuy nhiên, sáng tạo không đồng nghĩa với việc làm thay đổi những giá trị cốt lõi và các chuẩn mực của tổ chức. Mọi sự đổi mới đều phải được đặt trên nền tảng Điều lệ Đội, Nghi thức Đội và các quy định của tổ chức.

Trong công tác Đội có rất nhiều không gian để sáng tạo: từ nội dung sinh hoạt, trò chơi, hoạt động trải nghiệm, giáo dục kỹ năng, ứng dụng công nghệ, phương pháp truyền đạt đến cách tạo hứng thú cho đội viên. Nhưng Nghi thức Đội không nằm trong phạm vi đó. Nghi thức Đội là hệ thống quy định mang tính thống nhất của tổ chức, là "ngôn ngữ chung" kết nối hàng triệu đội viên trên cả nước. Dù ở miền núi hay đồng bằng, trong trường học hay ngoài nhà trường, mỗi đội viên đều phải được tiếp cận và thực hành cùng một chuẩn mực.

Nếu mỗi địa phương, mỗi đơn vị tự bổ sung, lược bỏ hoặc biến tấu theo cách hiểu riêng thì Nghi thức Đội sẽ không còn là chuẩn mực chung của tổ chức. Khi đó, tính thống nhất, ý nghĩa giáo dục và sự trang nghiêm của Nghi thức sẽ dần bị mai một, thậm chí tạo nên những nhận thức lệch lạc về hình ảnh của tổ chức Đội trong xã hội.

Có thể nói một cách ngắn gọn rằng: chúng ta cần đổi mới cách huấn luyện, cách tổ chức và cách truyền cảm hứng cho thiếu nhi, nhưng không đổi mới bằng cách làm thay đổi Nghi thức Đội. Điều cần sáng tạo là phương pháp giáo dục, còn Nghi thức Đội là chuẩn mực phải được tôn trọng và thực hiện thống nhất.

Có ý kiến cho rằng "Nghi thức Đội cần hiện đại hơn nên việc biến tấu là bình thường". Đồng chí có đồng tình với quan điểm này không?

Anh Lê Anh Quân: Tôi không đồng tình với quan điểm đó.

Đổi mới và biến tấu là hai khái niệm hoàn toàn khác nhau. Đổi mới là làm cho phương pháp giáo dục hiệu quả hơn, hấp dẫn hơn, phù hợp hơn với thiếu nhi trong bối cảnh mới nhưng vẫn giữ nguyên những giá trị cốt lõi và các chuẩn mực của tổ chức. Còn biến tấu là tự ý thay đổi nội dung, động tác và quy định đã được thống nhất, làm sai lệch ý nghĩa của Nghi thức Đội. Điều đó không thể chấp nhận.

Nghi thức Đội là quy định thống nhất của tổ chức Đội TNTP Hồ Chí Minh trên phạm vi cả nước. Không một địa phương, một đơn vị hay một cá nhân nào có quyền tự đặt ra hoặc thay đổi Nghi thức theo quan điểm, thói quen hay cái gọi là "truyền thống riêng" của mình. Nếu mỗi nơi thực hiện một kiểu thì sẽ không còn Nghi thức Đội thống nhất, đồng nghĩa với việc làm suy giảm tính giáo dục, tính kỷ luật và bản sắc của tổ chức Đội.

Chúng ta hoàn toàn có thể ứng dụng công nghệ, xây dựng học liệu số, đổi mới cách tập huấn, đổi mới phương pháp tổ chức để thiếu nhi tiếp cận Nghi thức Đội một cách sinh động và hiệu quả hơn. Nhưng tuyệt đối không được lấy danh nghĩa "đổi mới" hay "sáng tạo" để hợp thức hóa những cách làm sai quy định.

Quan điểm của Hội đồng Đội Trung ương và Hội đồng Huấn luyện Trung ương là rất rõ ràng: Nghi thức Đội phải được thực hiện đúng, đầy đủ và thống nhất trên phạm vi cả nước. Mọi biểu hiện tự ý biến tấu, làm sai lệch Nghi thức đều phải được kịp thời chấn chỉnh và khắc phục.

Được biết, tình trạng này không phải mới xuất hiện. Hội đồng Đội Trung ương đã từng có những chấn chỉnh như thế nào?

Anh Lê Anh Quân: Đúng vậy. Đây không phải là câu chuyện mới và cũng không phải lần đầu Hội đồng Đội Trung ương phải lên tiếng về vấn đề này.

Trong nhiều năm qua, Hội đồng Đội Trung ương đã thường xuyên ban hành văn bản hướng dẫn, tổ chức tập huấn, đồng thời có các văn bản nhắc nhở, chấn chỉnh, phê bình đối với những đơn vị thực hiện Nghi thức Đội chưa đúng quy định. Tại các Trại huấn luyện Kim Đồng, các lớp bồi dưỡng giáo viên làm Tổng phụ trách Đội và đội ngũ Huấn luyện viên các cấp, việc thực hành đúng Nghi thức Đội luôn là một nội dung bắt buộc và được quán triệt rất nghiêm túc.

Thực tế, không có bất kỳ tài liệu chính thống nào của tổ chức Đội hướng dẫn thực hiện Nghi thức theo những cách đang lan truyền trên mạng xã hội; cũng không có giáo viên làm Tổng phụ trách Đội hay Huấn luyện viên nào được đào tạo để hướng dẫn đội viên thực hiện như vậy. Những trường hợp này chủ yếu xuất phát từ việc ở một số nơi vẫn duy trì những cách làm được truyền từ nhiều năm trước và dần coi đó là "thông lệ" hay "nét riêng" của địa phương, mặc dù không phù hợp với Nghi thức Đội do Hội đồng Đội Trung ương ban hành.

Riêng đối với một số địa phương, trong đó có Nghệ An và Thanh Hóa, Hội đồng Đội Trung ương đã nhiều lần có văn bản nhắc nhở, yêu cầu chấn chỉnh và khắc phục tình trạng thực hiện Nghi thức Đội không đúng quy định. Tuy nhiên, việc một số hình ảnh tương tự vẫn tiếp tục xuất hiện cho thấy ở một số cơ sở, việc quán triệt và thực hiện chưa thực sự triệt để.

Từ thực tế đó, Hội đồng Đội Trung ương và Hội đồng Huấn luyện Trung ương sẽ tiếp tục tăng cường công tác kiểm tra, hướng dẫn, bồi dưỡng chuyên môn và kiên quyết chấn chỉnh những biểu hiện thực hiện sai Nghi thức Đội, nhằm bảo đảm tính chuẩn mực, thống nhất của tổ chức Đội trên phạm vi cả nước. Điều quan trọng không chỉ là khắc phục một vài động tác chưa đúng, mà là thay đổi nhận thức rằng không thể lấy một thói quen đã tồn tại nhiều năm để thay thế những quy định thống nhất của tổ chức.

Theo đồng chí, vì sao việc thực hiện đúng Nghi thức Đội lại quan trọng đến như vậy?

Anh Lê Anh Quân: Nhiều người thường nhìn Nghi thức Đội dưới góc độ các động tác, khẩu lệnh hay đội hình. Nhưng thực chất, điều quan trọng nhất của Nghi thức Đội không nằm ở hình thức mà nằm ở giá trị giáo dục mà nó mang lại.

Nghi thức Đội là một phương pháp giáo dục đặc trưng của tổ chức Đội TNTP Hồ Chí Minh. Thông qua việc thực hiện thống nhất các nghi lễ, khẩu lệnh, đội hình, đội ngũ và động tác, đội viên được rèn luyện tính kỷ luật, ý thức tổ chức, tinh thần trách nhiệm, khả năng phối hợp trong tập thể, sự tôn trọng quy định chung và niềm tự hào khi được đứng trong hàng ngũ của tổ chức Đội. Những phẩm chất đó không được hình thành bằng lời nói, mà bằng quá trình rèn luyện thường xuyên thông qua Nghi thức.

Mỗi động tác trong Nghi thức Đội đều được xây dựng trên cơ sở mục tiêu giáo dục và đều có ý nghĩa riêng. Vì vậy, khi tự ý thay đổi, thêm bớt hoặc biến tấu, chúng ta không chỉ làm sai một động tác mà còn vô tình làm thay đổi thông điệp giáo dục mà tổ chức Đội muốn truyền tải đến đội viên.

Có người cho rằng chỉ cần các em vui là được. Nhưng giáo dục của Đội không chỉ hướng đến niềm vui trước mắt mà còn hướng đến việc hình thành nhân cách, tác phong và ý thức công dân của mỗi đội viên. Chính vì vậy, sự chuẩn mực trong Nghi thức Đội không phải là sự cứng nhắc về hình thức, mà là sự thống nhất về những giá trị giáo dục mà tổ chức Đội đã bền bỉ vun đắp qua hơn 85 năm xây dựng và phát triển.

Nói một cách ngắn gọn, Nghi thức Đội là "khuôn mẫu" để rèn luyện con người. Giữ đúng Nghi thức không phải để các động tác giống nhau, mà để những giá trị giáo dục được truyền tải thống nhất đến mọi đội viên trên cả nước. Đó cũng chính là cách chúng ta gìn giữ bản sắc, truyền thống và uy tín của tổ chức Đội TNTP Hồ Chí Minh.

Trong bối cảnh mạng xã hội phát triển mạnh, những hình ảnh này đã tạo ra nhiều bình luận tiêu cực. Đồng chí có điều gì muốn chia sẻ?

Anh Lê Anh Quân: Trước hết, chúng tôi trân trọng những ý kiến góp ý của cán bộ Đội, các nhà giáo, phụ huynh và đông đảo người dân trên mạng xã hội. Sự quan tâm của dư luận cho thấy tổ chức Đội luôn nhận được sự yêu mến, kỳ vọng và cũng là sự giám sát của xã hội. Đó là điều rất đáng trân trọng.

Tuy nhiên, chúng tôi cũng mong dư luận có cái nhìn toàn diện và khách quan. Những hình ảnh đang được chia sẻ chỉ xảy ra ở một số đơn vị, không phản ánh thực trạng chung của hoạt động Đội trên cả nước. Hiện nay, hàng chục nghìn liên đội vẫn đang thực hiện Nghi thức Đội nghiêm túc, đúng quy định; hàng vạn giáo viên làm Tổng phụ trách Đội, cán bộ Đoàn và Huấn luyện viên vẫn đang ngày ngày tận tâm hướng dẫn thiếu nhi rèn luyện theo đúng Điều lệ và Nghi thức Đội.

Đối với những trường hợp thực hiện chưa đúng, Hội đồng Đội Trung ương và Hội đồng Huấn luyện Trung ương xác định rõ trách nhiệm của mình trong việc tiếp tục tăng cường hướng dẫn, kiểm tra, bồi dưỡng và chấn chỉnh kịp thời. Mục tiêu không phải chỉ xử lý một vài hiện tượng cụ thể, mà quan trọng hơn là bảo đảm mọi cơ sở Đội đều nhận thức đúng và thực hiện thống nhất Nghi thức Đội.

Điều chúng tôi mong muốn nhất sau sự việc này không phải là những tranh luận trên mạng xã hội, mà là sự đồng thuận trong nhận thức: Nghi thức Đội là giá trị chung của tổ chức Đội TNTP Hồ Chí Minh, cần được mọi cán bộ phụ trách Đội và đội viên tôn trọng, gìn giữ và thực hiện đúng. Chỉ khi mỗi cơ sở Đội đều thực hiện đúng Nghi thức thì hình ảnh của tổ chức Đội mới luôn đẹp trong lòng thiếu nhi và xã hội.

Hội đồng Huấn luyện Trung ương sẽ có những giải pháp gì để hạn chế tình trạng này trong thời gian tới?

Anh Lê Anh Quân: Quan điểm của Hội đồng Huấn luyện Trung ương là rất rõ ràng: mọi biểu hiện thực hiện sai Nghi thức Đội đều phải được kịp thời phát hiện, chấn chỉnh và khắc phục. Tuy nhiên, mục tiêu của chúng tôi không phải là xử lý vi phạm, mà là giúp đội ngũ cán bộ phụ trách Đội hiểu đúng, làm đúng và thống nhất trong thực hiện Nghi thức Đội trên phạm vi cả nước.

Trong thời gian tới, Hội đồng Huấn luyện Trung ương sẽ tiếp tục phối hợp với Hội đồng Đội các tỉnh, thành phố tăng cường tập huấn, bồi dưỡng chuyên môn, kiểm tra và hướng dẫn nghiệp vụ đối với giáo viên làm Tổng phụ trách Đội, cán bộ Đoàn và đội ngũ Huấn luyện viên các cấp. Đồng thời, chúng tôi sẽ rà soát, chuẩn hóa hệ thống tài liệu, xây dựng các video hướng dẫn mẫu, phát triển học liệu số về Nghi thức Đội để mọi cán bộ phụ trách Đội đều có thể tiếp cận, học tập và thực hành theo cùng một chuẩn thống nhất.

Bên cạnh đó, Hội đồng Huấn luyện Trung ương sẽ phát huy vai trò của đội ngũ Huấn luyện viên Trung ương và Huấn luyện viên các cấp trong việc trực tiếp hỗ trợ cơ sở, kịp thời phát hiện, uốn nắn những cách làm chưa đúng ngay từ khi mới phát sinh, không để những nhận thức hoặc cách thực hiện sai kéo dài và trở thành "thói quen" hay "lệ riêng" ở địa phương.

Chúng tôi tin rằng, khi đội ngũ cán bộ phụ trách Đội được trang bị đầy đủ kiến thức, được hướng dẫn thường xuyên và có sự kiểm tra, hỗ trợ kịp thời thì Nghi thức Đội sẽ được thực hiện ngày càng thống nhất, chuẩn mực. Đó không chỉ là yêu cầu về chuyên môn mà còn là trách nhiệm chung trong việc giữ gìn hình ảnh, bản sắc và giá trị giáo dục của tổ chức Đội TNTP Hồ Chí Minh.

Đồng chí muốn gửi gắm thông điệp gì tới đội ngũ phụ trách Đội và các cơ sở Đội trên cả nước?

Anh Lê Anh Quân: Tôi muốn gửi tới đội ngũ cán bộ phụ trách Đội, giáo viên làm Tổng phụ trách Đội và các Huấn luyện viên một thông điệp rất giản dị: hãy trân trọng những giá trị mà các thế hệ đi trước đã dày công xây dựng và trao truyền.

Trải qua hơn 85 năm hình thành và phát triển, mỗi nghi lễ, mỗi khẩu lệnh, mỗi động tác trong Nghi thức Đội đều được chắt lọc từ thực tiễn giáo dục thiếu nhi và trở thành một phần bản sắc của tổ chức Đội TNTP Hồ Chí Minh. Đó không chỉ là những quy định cần thực hiện, mà còn là biểu tượng của tính kỷ luật, tinh thần tập thể, niềm tự hào và truyền thống của biết bao thế hệ đội viên Việt Nam.

Trong bối cảnh đổi mới giáo dục và chuyển đổi số hiện nay, công tác Đội rất cần sự sáng tạo, những cách làm mới và những mô hình mới để thu hút thiếu nhi. Nhưng dù đổi mới đến đâu thì những giá trị cốt lõi của tổ chức vẫn cần được giữ gìn. Chúng ta có thể đổi mới phương pháp giáo dục, đổi mới cách tổ chức hoạt động, nhưng không thể đổi mới bằng cách làm thay đổi những chuẩn mực đã làm nên bản sắc của tổ chức Đội.

Tôi mong mỗi cán bộ phụ trách Đội sẽ là người truyền lửa, đồng thời cũng là người gìn giữ sự chuẩn mực của Nghi thức Đội bằng chính sự gương mẫu, hiểu biết và trách nhiệm của mình. Bởi mỗi động tác đúng hôm nay không chỉ giúp các em đội viên thực hiện đúng Nghi thức, mà còn góp phần bồi đắp ý thức tổ chức, tinh thần kỷ luật và niềm tự hào về tổ chức Đội cho các thế hệ thiếu nhi mai sau.

Hiểu đúng để thực hiện đúng; thực hiện đúng để giữ gìn bản sắc; và giữ gìn bản sắc chính là cách để tổ chức Đội tiếp tục lan tỏa những giá trị tốt đẹp đến với thiếu nhi Việt Nam hôm nay và mai sau.

PV