Phát biểu khai mạc, anh Nguyễn Tường Lâm, Bí thư Trung ương Đoàn, Chủ tịch Trung ương Hội LHTN Việt Nam, Phó Chủ nhiệm Thường trực Ủy ban Quốc gia về thanh niên Việt Nam cho biết, dự thảo luật được xây dựng nhằm sửa đổi, bổ sung Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá sau 13 năm triển khai, tập trung xử lý các vấn đề mới phát sinh như thuốc lá điện tử và các sản phẩm thay thế thuốc lá. “Sau hơn một thập kỷ thực hiện, tỷ lệ người hút thuốc lá tại Việt Nam vẫn ở mức cao. Việt Nam hiện nằm trong nhóm 15 quốc gia có tỷ lệ nam giới hút thuốc lá cao nhất thế giới. Tác hại của thuốc lá gây gánh nặng lớn cho hệ thống y tế và nền kinh tế, với chi phí ước tính tương đương khoảng 1,14% GDP.

Dự thảo luật lần này đề xuất bổ sung các quy định liên quan đến việc sản xuất, kinh doanh, vận chuyển và sử dụng các sản phẩm thuốc lá mới, trong đó có thuốc lá điện tử và các sản phẩm thay thế thuốc lá”, anh Lâm chia sẻ.

Anh Nguyễn Tường Lâm kỳ vọng hội nghị sẽ góp phần hoàn thiện dự thảo luật, hướng tới mục tiêu giảm tỷ lệ người hút thuốc lá, tạo môi trường sống, học tập và làm việc lành mạnh hơn cho cộng đồng.

Tại Hội nghị, các đại biểu cùng tập trung thảo luận 6 nhóm vấn đề chính: Phạm vi và đối tượng điều chỉnh của dự án luật, đặc biệt là các quy định liên quan đến các sản phẩm thuốc lá mới như thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và những sản phẩm có thể xuất hiện trong thời gian tới; chính sách quản lý và kiểm soát thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và các sản phẩm thuốc lá mới; quy định mở rộng các địa điểm cấm hút thuốc; Quy định về cấm trưng bày sản phẩm thuốc lá tại điểm bán và tăng diện tích cảnh báo sức khỏe trên bao bì; cơ chế tổ chức thực hiện luật sau khi ban hành, bao gồm trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức và cơ chế phối hợp liên ngành trong công tác phòng, chống tác hại của thuốc lá và vai trò của Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh trong tuyên truyền, giáo dục phòng ngừa tác hại của thuốc lá đối với thanh thiếu niên.

Bày tỏ ủng hộ và đồng tình với những chính sách mới này của Dự thảo Luật, GS.TS Trần Ngọc Đường, Chủ nhiệm Hội đồng tư vấn về Dân chủ và Pháp luật UBTƯ Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cho biết, dự thảo không chỉ giữ nguyên các hành vi bị cấm đối với thuốc lá truyền thống mà còn mở rộng sang các sản phẩm mới như thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và các sản phẩm nicotine mới, bao gồm các hành vi tàng trữ, vận chuyển quá cảnh, sử dụng, quảng cáo, khuyến mại, trưng bày, tiếp thị.

Theo GS.TS Trần Ngọc Đường việc mở rộng khái niệm thuốc lá sang các sản phẩm mới đã làm thay đổi đáng kể phạm vi điều chỉnh của luật. Vì vậy, cần sửa đổi Điều 1 theo hướng quy định rõ luật điều chỉnh các biện pháp phòng, chống tác hại của thuốc lá và các sản phẩm thuốc lá mới, cũng như quyền và nghĩa vụ của cơ quan, tổ chức, cá nhân liên quan.

Bên cạnh đó, ông kiến nghị cần làm rõ ranh giới giữa thuốc lá và các sản phẩm chứa nicotine, phân loại rõ thuốc lá truyền thống, thuốc lá làm nóng, thuốc lá điện tử và các sản phẩm nicotine độc lập để tránh khó khăn trong áp dụng và xử lý vi phạm.

Ngoài ra, ông đề xuất bổ sung trách nhiệm của các nền tảng trung gian trong kiểm soát việc quảng cáo, buôn bán thuốc lá điện tử trên mạng xã hội và sàn thương mại điện tử; đồng thời rà soát, tăng mức xử phạt, bổ sung chế tài mạnh như tịch thu phương tiện, đình chỉ kinh doanh hoặc xử lý hình sự trong các trường hợp nghiêm trọng…

Tiến sĩ, bác sĩ Nguyễn Viết Hải (Đại học Y Dược, Đại học Quốc gia Hà Nội) đánh giá cao việc dự thảo Luật đã bổ sung các khái niệm này nhằm cập nhật những thay đổi rất nhanh của thị trường thuốc lá trong những năm gần đây. Tuy nhiên, dưới góc độ xây dựng chính sách dài hạn, Tiến sĩ Nguyễn Viết Hải cho rằng, các khái niệm này nên được thiết kế theo hướng khái quát và bao trùm hơn, dựa trên bản chất của sản phẩm là cung cấp nicotine hoặc các chất gây nghiện thông qua thiết bị điện tử hoặc thiết bị gia nhiệt. Nếu chỉ mô tả theo cấu tạo kỹ thuật của từng loại sản phẩm hiện có, thì khi công nghệ sản phẩm thay đổi rất nhanh trong tương lai, luật có thể sẽ gặp khoảng trống trong điều chỉnh. Do đó, có thể cân nhắc bổ sung cách tiếp cận theo nhóm "sản phẩm thuốc lá mới", đồng thời bao quát cả thiết bị, dung dịch và các thành phần cấu thành của sản phẩm.

Theo Giám đốc Trung tâm thanh thiếu niên Trung ương Đoàn Nguyễn Thanh Hảo, cần kiên trì giữ vững quy định cấm trưng bày trong dự thảo Luật để đảm bảo tính nhất quán với các chính sách cấm quảng cáo, khuyến mại. Ngoài ra, cần mở rộng phạm vi kiểm soát không chỉ với thuốc lá điếu mà cả các thiết bị thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng để tránh tạo lỗ hổng cho các sản phẩm mới dẫn dụ giới trẻ và tăng cường chế tài xử phạt đối với các điểm bán vi phạm việc trưng bày, đặc biệt là các điểm bán gần trường học. Việc thực thi nghiêm túc quy định này sẽ là món quà vô giá dành cho thế hệ tương lai, hướng tới một Việt Nam khỏe mạnh và không khói thuốc.

Theo nghiên cứu gần đây cho thấy, hành vi hút thuốc, đặc biệt ở người trẻ, thường bắt đầu từ sự tò mò và kích thích nhất thời. Trưng bày tại điểm bán là một dạng nhắc nhở hành vi. Đối với thanh thiếu niên đang trong giai đoạn tò mò hoặc những người mới bắt đầu thử cho biết, việc nhìn thấy bao bì đẹp mắt là tác nhân kích thích dẫn đến hành vi mua hàng bộc phát. Việc buộc các điểm bán phải cất giấu thuốc lá trong tủ kín hoặc dưới quầy sẽ tạo ra một rào cản tâm lý và vật lý, khiến việc mua bán trở nên ít thuận tiện hơn, từ đó giảm tỷ lệ tiêu dùng ngẫu hứng, Giám đốc Trung tâm Thanh thiếu niên Trung ương Đoàn cho biết.

Hội nghị cũng nhận được các ý kiến đóng góp từ các đại biểu về các nội dung như: chính sách quản lý và cấm đối với thuốc lá điện tử và các sản phẩm thuốc lá mới; tính pháp lý của các quy định liên quan; mở rộng các địa điểm cấm hút thuốc; tăng cường cảnh báo sức khỏe trên bao bì thuốc lá; nâng cao trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức và cơ chế phối hợp liên ngành trong phòng, chống tác hại của thuốc lá; vai trò của tổ chức Đoàn Thanh niên trong công tác tuyên truyền, giáo dục, vận động thanh thiếu niên nói không với thuốc lá, đồng thời tham gia giám sát việc thực thi các chính sách liên quan…

CTG