Nguồn gốc Ngày thơ Việt Nam

Ngày thơ Việt Nam được tổ chức vào dịp rằm tháng giêng - Tết Nguyên tiêu hằng năm. Đây là thời điểm trăng tròn đầu tiên của năm mới âm lịch, vốn đã có truyền thống thi ca lâu đời trong văn hóa Á Đông. Từ thời trung đại, các tao nhân mặc khách thường làm thơ trong đêm Nguyên tiêu để gửi gắm tâm sự đầu xuân.

Ở Việt Nam, mạch nguồn ấy tiếp nối qua nhiều thế hệ. Bài thơ Nguyên tiêu (Rằm tháng giêng) của Chủ tịch Hồ Chí Minh với câu thơ nổi tiếng "Rằm xuân lồng lộng trăng soi" càng làm cho đêm rằm tháng giêng mang đậm dấu ấn thi ca cách mạng hiện đại.

Năm 2003, Hội Nhà văn Việt Nam chính thức chọn rằm tháng giêng làm Ngày thơ Việt Nam và tổ chức lần đầu tiên tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám. Từ đó đến nay, Ngày thơ Việt Nam trở thành sinh hoạt văn hóa thường niên, quy tụ đông đảo nhà thơ, nhà nghiên cứu, giáo viên và học sinh tham dự.  

Ngày thơ Việt Nam thường gồm nhiều hoạt động, như: đọc thơ, trình diễn thơ, tọa đàm, giao lưu với nhà thơ, thả thơ… Ở nhiều địa phương, hưởng ứng ngày thơ bằng các buổi sinh hoạt chuyên đề, hội thi ngâm thơ, vẽ tranh minh họa thơ. Rằm tháng giêng vì thế không chỉ là một ngày lễ truyền thống mà còn là ngày hội của tâm hồn Việt.

Nuôi dưỡng tình yêu văn chương 

Trong chương trình môn ngữ văn ở nhà trường phổ thông, thơ chiếm một vị trí đặc biệt. Từ ca dao, thơ trung đại đến thơ hiện đại, học sinh được tiếp cận nhiều giá trị tinh thần sâu sắc. Tuy nhiên, việc học thơ đôi khi còn nặng về phân tích khi viết bài nghị luận, chú giải từ ngữ khi làm bài đọc hiểu, mà thiếu đi trải nghiệm cảm xúc, hoạt động sáng tác. 

Đem Ngày thơ Việt Nam vào nhà trường, học sinh sẽ có cơ hội để "giải phóng" bài học ra khỏi trang sách. Học sinh được nghe nhà thơ đọc tác phẩm của chính mình, được chứng kiến không khí hội thơ rộn ràng, các em sẽ hiểu rằng thơ không phải là những dòng chữ khô cứng mà là tiếng nói sống động của đời sống.

Ngày thơ Việt Nam có nhiều ý nghĩa với học sinh trong việc học văn. Đó là giúp học sinh cảm nhận thơ bằng nhiều giác quan từ nghe, nhìn, thậm chí tham gia trình diễn. Trải nghiệm ấy tạo nên ấn tượng sâu sắc hơn bất kỳ bài giảng lý thuyết nào. Giúp khơi gợi hứng thú sáng tác cho học sinh. Nếu có sân thơ trẻ dành riêng cho học sinh, các em được đứng trên sân khấu đọc thơ của mình, sự tự tin và tình yêu văn chương sẽ được nuôi dưỡng.

Ngày thơ còn góp phần giáo dục truyền thống. Từ việc tìm hiểu nguồn gốc Nguyên tiêu đến việc đọc lại những áng thơ kinh điển, học sinh ý thức rõ hơn mối liên hệ giữa thơ ca và lịch sử dân tộc. Khi ấy, thơ không chỉ là nghệ thuật mà còn là ký ức, là bản sắc.

Vì vậy, trong nhà trường, giáo viên nên lồng ghép nội dung về Ngày thơ Việt Nam vào bài giảng, tổ chức chuyên đề rằm tháng giêng, hoặc hướng dẫn học sinh tìm hiểu những câu chuyện phía sau các biểu tượng của ngày thơ.

Theo TN