Sinh ra và lớn lên tại mảnh đất Lạng Sơn, chị Thơi mang trong mình những khối u và cột sống gù vẹo ngay từ khi cất tiếng khóc chào đời. Tuổi thơ của chị là những tháng ngày đối mặt với ánh nhìn kỳ thị, với những trận cười nhạo của bạn bè cùng trang lứa. Nhưng thay vì gục ngã, cô bé gù ngày nào đã chọn cho mình một con đường riêng: con đường của tri thức và lòng nhân ái. Chị hiểu rằng, chỉ có tri thức và sự tử tế mới có thể giúp mình "đứng thẳng" giữa cuộc đời.

Hành trình ấy đã đưa chị đến với giảng đường Đại học Khoa học Thái Nguyên, nơi chị theo đuổi ngành Khoa học Thư viện. Nhưng biến cố ập đến khi mẹ chị gặp tai nạn lao động nghiêm trọng. Chị đã gác lại ước mơ cá nhân, trở về quê hương để chăm sóc mẹ và gánh vác gia đình. Phải đến năm 2019, khi biết tin Trường Phổ thông DTNT THCS Văn Lãng tuyển dụng nhân viên thư viện, chị mới mạnh dạn đăng ký dự thi. Ngày nhận quyết định trúng tuyển, chị hiểu rằng những tháng ngày chờ đợi và không từ bỏ cuối cùng đã được đền đáp.

Công việc thư viện cách nhà hơn 30km, chị phải thuê trọ gần trường. Ban đầu, học sinh đến thư viện chỉ để... ngắm nhìn cô thư viện khuyết tật, nhỏ bé. Có em còn sợ hãi, chỉ dám nấp ở cửa nhìn vào. Nhưng bằng tình yêu nghề và sự kiên nhẫn, chị đã dần chinh phục các em. Chị tổ chức các hoạt động đọc sách, kể cho các em nghe chính câu chuyện của mình – về một cô bé gù lưng, đầy vết u chi chít trên cơ thể, nhưng chưa bao giờ bỏ cuộc. Từ những đứa trẻ tò mò, các em đã chủ động tìm đến sách, tìm đến chị như một người bạn lớn.

Không chỉ dừng lại ở công việc thư viện, chị Thơi còn là một "nhà sáng tạo" không ngừng nghỉ. Chị đã tham mưu xây dựng nhiều mô hình, giải pháp phát triển văn hóa đọc; triển khai thư viện điện tử, xây dựng website thư viện và ứng dụng cả trí tuệ nhân tạo (AI) trong giới thiệu sách, quản lý học liệu. Chị tích cực hướng dẫn học sinh tham gia các cuộc thi Đại sứ Văn hóa đọc, STEM Robotics, và các cuộc thi khoa học kỹ thuật, mang về cho trường nhiều giải thưởng cấp huyện và cấp tỉnh.

Nhưng điều khiến chị Thơi trở nên đặc biệt hơn cả, có lẽ chính là tinh thần dấn thân vì cộng đồng. Không chỉ là người "giữ lửa" văn hóa đọc trong nhà trường, chị còn là một chiến sĩ tình nguyện thầm lặng trên nhiều mặt trận. Chị tích cực tham gia các phong trào do Đoàn trường tổ chức như "Tết nhân ái – Xuân yêu thương", "Tiếp sức mùa thi", "Ngày thứ 7 tình nguyện". Hình ảnh người phụ nữ nhỏ bé ấy cùng đồng nghiệp, học sinh rong ruổi trên những con đường đèo ngoằn ngoèo của huyện Văn Lãng để thăm hỏi, trao quà cho các em học sinh có hoàn cảnh khó khăn vào dịp Tết Nguyên đán đã trở nên quen thuộc. Chị đến tận nhà các em, động viên các em vượt qua khó khăn, tiếp tục đến trường. Những món quà tuy nhỏ bé nhưng chứa đựng cả tấm lòng của người "cô giáo không đứng trên bục giảng".

Chị cũng là thành viên tích cực trong các hoạt động "Tiếp sức mùa thi" – nấu ăn đêm cho học sinh, một công việc thầm lặng nhưng vô cùng ý nghĩa, giúp các em học sinh có thêm sức khỏe và tinh thần để bước vào kỳ thi quan trọng. Chị tham gia các hoạt động tình nguyện, đến những bản làng xa xôi để tìm hiểu về gia đình học sinh, từ đó có những động viên, chia sẻ kịp thời. Chị tâm sự: "Tôi nhớ mãi lần đi thăm nhà vào dịp Tết Nguyên đán tại nhà em Diệp Mai ở xã Nhạc Kỳ (nay là xã Hoàng Văn Thụ), tỉnh Lạng Sơn. Con đường đèo ngoằn ngoèo, có những đoạn đường đất mà đi tới vào mùa mưa nên toàn bùn đất. Ngôi nhà nằm ở chân núi, trong căn nhà tạm bằng gạch ba banh, trong nhà không có đồ gì giá trị. Em sống cùng bà, bố mẹ và em trai. Bà em thường xuyên đau ốm, bố mẹ em là những người nông dân chất phác, cả đời lam lũ 'bán mặt cho đất bán lưng cho trời' nhưng luôn cố gắng lo cho các con được đến trường. Căn nhà nhỏ nhưng luôn ấm áp và rộn tiếng cười." Những chuyến đi ấy không chỉ giúp chị hiểu thêm về hoàn cảnh học sinh, mà còn tiếp thêm cho chị động lực để cống hiến nhiều hơn.

Không chỉ dừng lại ở các hoạt động tình nguyện, chị Thơi còn là một báo cáo viên, một người truyền lửa trong lĩnh vực chuyên môn. Chị được Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện Văn Lãng, Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Lạng Sơn lựa chọn tham gia Tổ cốt cán, Tổ báo cáo viên về công tác thư viện. Tại các buổi tập huấn, chị không ngần ngại chia sẻ những mô hình, giải pháp phát triển văn hóa đọc và chuyển đổi số trong thư viện trường học. Chị còn tích cực hỗ trợ đồng nghiệp trong việc ứng dụng công nghệ thông tin, xây dựng các sản phẩm truyền thông, góp phần nâng cao chất lượng công tác thư viện trên toàn huyện và toàn tỉnh.

Đặc biệt, chị Thơi còn là một tấm gương sáng trong công tác khuyến học, khuyến tài. Chị luôn dành thời gian để lắng nghe, tư vấn và chia sẻ với các em học sinh, đặc biệt là những em có hoàn cảnh khó khăn, học sinh dân tộc thiểu số. Chị không chỉ giúp các em tìm sách, mà còn là người bạn, người chị, người cô tận tình chỉ bảo, động viên các em nỗ lực vươn lên trong học tập. Có những em học sinh lớp 9 vốn ít nói, tự ti vì hoàn cảnh gia đình, đã tâm sự với chị rằng: "Nhờ cô, em mới dám mơ được đứng trước lớp nói về quyển sách em yêu". Câu nói ấy khiến chị rưng rưng, và càng thôi thúc chị tiếp tục sứ mệnh "gieo mầm tri thức" của mình.

Những nỗ lực của chị đã được ghi nhận bằng nhiều bằng khen cao quý: Giấy khen của Giám đốc Sở GD&ĐT Lạng Sơn (2022, 2025), Bằng khen của Liên đoàn Lao động tỉnh (2022), Bằng khen của Chủ tịch UBND tỉnh Lạng Sơn (2023), và danh hiệu Chiến sĩ thi đua cơ sở (2023, 2025). Đặc biệt, chị còn vinh dự được chia sẻ tại Hội nghị biểu dương điển hình tiên tiến ngành Giáo dục và Đào tạo tỉnh Lạng Sơn giai đoạn 2021–2025, và được Đài Phát thanh – Truyền hình Lạng Sơn thực hiện phóng sự tuyên truyền với chủ đề "Người giữ lửa văn hóa đọc". Hình ảnh chị – người phụ nữ nhỏ bé với nụ cười hiền hậu, đứng giữa những trang sách – đã trở thành biểu tượng của nghị lực và lòng yêu nghề, truyền cảm hứng cho hàng ngàn người.

Với chị Thơi, thành công không phải là những tấm giấy khen, mà là khoảnh khắc nhìn thấy học sinh tự tin bước lên sân khấu và mỉm cười khi tên mình được xướng lên. Chị tâm sự: "Tôi tin công việc của mình mang lại giá trị thật đẹp: giúp người khác yêu sách, yêu tri thức và tin vào sức mạnh của nỗ lực." Chị luôn tâm niệm rằng mỗi người đều có giá trị riêng, chỉ cần không ngừng vươn lên, thế giới sẽ mở ra một cánh cửa mới. Chị chưa bao giờ trách bố mẹ vì đã truyền cho mình căn bệnh nan y. Ngược lại, nhìn bố cả đời âm thầm làm lụng, sống lạc quan và luôn động viên con gái, chị hiểu rằng mình không có lý do gì để đầu hàng số phận. Chính bố đã dạy chị rằng nghị lực không nằm ở cơ thể khỏe mạnh, mà nằm ở việc mỗi ngày vẫn cố gắng sống tử tế và có ích.

Năm 2026, chị Trần Thị Thơi đến với Chương trình "Tỏa sáng Nghị lực Việt" bằng một hành trình phi thường: từ một cô bé gù lưng bị bạn bè trêu chọc, mang trong mình căn bệnh u xơ thần kinh với những khối u chi chít trên cơ thể, chị đã vươn lên trở thành người "giữ lửa" văn hóa đọc, nhân viên thư viện tận tâm, nhà sáng tạo không ngừng nghỉ và nguồn cảm hứng bất tận cho hàng ngàn học trò vùng cao. Với chị, vượt qua nghịch cảnh chưa bao giờ chỉ là câu chuyện của riêng mình. Quan trọng hơn, đó là cách để chị dùng chính năng lực và tầm nhìn của bản thân để thúc đẩy một xã hội nơi mọi người, dù trong bất kỳ hoàn cảnh nào, đều có thể đóng góp vào sự phát triển chung – một xã hội mà người khuyết tật không chỉ là đối tượng thụ hưởng, mà còn là những người đồng kiến tạo nên những giá trị bền vững cho tương lai.

---

Chương trình "Tỏa sáng Nghị lực Việt" năm 2026 do Trung ương Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam, Hội Thanh niên Khuyết tật Việt Nam phối hợp với Công ty TNHH TCP Việt Nam tổ chức, là nơi tôn vinh những câu chuyện đẹp về nghị lực, sự vươn lên và những đóng góp của thanh niên khuyết tật cho cộng đồng.

NA