Có những ý tưởng chỉ mất vài giây để xuất hiện, nhưng phải mất nhiều năm mới có thể trở thành hiện thực. Với chị Nguyễn Hải Yến, Giám đốc Hợp tác xã Matcha Lạc Yên Trà, xã La Bằng, tỉnh Thái Nguyên, hành trình ấy bắt đầu từ một chén matcha được thưởng thức cách quê hương hàng nghìn ki-lô-mét.

Năm 2015, khi còn là sinh viên Trường Đại học Sân khấu - Điện ảnh Hà Nội và là đại diện của khoa tham gia chương trình giao lưu sinh viên tại Nhật Bản, chị có cơ hội trải nghiệm văn hóa trà đạo và thưởng thức matcha - loại bột trà xanh nổi tiếng được xem là biểu tượng của xứ sở hoa anh đào.

Giữa không gian ấy, trong đầu cô sinh viên đến từ vùng chè La Bằng bất chợt xuất hiện một câu hỏi rất giản dị: "Trà Thái Nguyên nổi tiếng là vậy, tại sao chúng ta chưa có một sản phẩm matcha chất lượng cao như người Nhật?", ý tưởng ấy theo chị suốt nhiều năm.

Đến năm 2021, khi đại dịch COVID-19 khiến nhiều người phải thay đổi kế hoạch cuộc sống, chị cũng trở về quê hương. Nhưng thay vì coi đó là một khoảng lặng, chị xem đây là cơ hội để bắt đầu hành trình mà mình đã ấp ủ từ rất lâu.

Chị bắt đầu khởi nghiệp với sản phẩm matcha và đây chính là lựa chọn một con đường gần như chưa có người đi tại địa phương. “Nếu trà khô là sản phẩm quen thuộc thì matcha lại đòi hỏi quy trình sản xuất hoàn toàn khác. Từ kỹ thuật che phủ búp trà, thời điểm thu hái đến công nghệ nghiền siêu mịn đều yêu cầu độ chính xác rất cao để giữ được màu xanh ngọc đặc trưng, hương thơm tự nhiên và chất lượng đồng đều”, chị Yến chia sẻ.

Không có sẵn tài liệu bằng tiếng Việt, chị tự dịch các tài liệu nước ngoài, tự nghiên cứu công nghệ và kiên trì thử nghiệm từng công đoạn sản xuất. Có những mẻ trà không đạt yêu cầu phải bỏ đi hoàn toàn, có những thiết bị đầu tư với nhiều kỳ vọng nhưng vận hành chưa như mong muốn, khiến thời gian, công sức và vốn liếng đều đội lên đáng kể.

Thế nhưng, thay vì xem những lần thất bại là điểm kết thúc, chị coi đó là dữ liệu để tiếp tục hoàn thiện sản phẩm. Sau gần hai năm miệt mài nghiên cứu, những mẻ matcha đầu tiên đạt tiêu chuẩn cũng ra đời.

Đó là nền tảng để Hợp tác xã Matcha Lạc Yên Trà từng bước hình thành và phát triển. Từ hộ kinh doanh thành lập năm 2023, đến năm 2025, mô hình được phát triển thành hợp tác xã với nhà xưởng rộng 400 m² đạt tiêu chuẩn quản lý chất lượng quốc tế ISO 22000:2018 cùng vùng nguyên liệu trà sạch được quy hoạch theo hướng hữu cơ.

Điều chị Hải Yến theo đuổi không chỉ là tạo ra một loại bột trà xanh mà đó là hành trình chế biến sâu để nâng cao giá trị của cây chè Thái Nguyên. Nếu trước đây phần lớn giá trị nằm ở sản phẩm trà truyền thống thì với matcha, mỗi búp trà được khai thác theo hướng tạo ra giá trị gia tăng cao hơn, mở ra thêm cơ hội tiếp cận những thị trường có yêu cầu khắt khe về chất lượng.

Đến nay, các sản phẩm của Lạc Yên Trà không chỉ được nhiều chuỗi F&B, cửa hàng đồ uống và thực phẩm hướng tới sức khỏe trong nước lựa chọn mà còn từng bước có mặt tại thị trường Pháp và Hàn Quốc.

Song song với hoạt động sản xuất, Hợp tác xã cũng tạo việc làm ổn định cho khoảng 20 lao động địa phương, góp phần thúc đẩy chuyển dịch từ sản xuất nguyên liệu sang chế biến sâu - hướng đi đang được xem là chìa khóa để nâng cao giá trị ngành chè.

Với vai trò Phó Chủ tịch Hội Doanh nghiệp xã La Bằng, chị Nguyễn Hải Yến còn tích cực tham gia các hoạt động vì cộng đồng như bảo vệ môi trường, dọn vệ sinh khu du lịch sinh thái Suối Kẹm, ủng hộ đồng bào bị ảnh hưởng bởi bão Yagi và sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm cho những bạn trẻ mong muốn khởi nghiệp từ nông nghiệp.

Năm 2025, thương hiệu Lạc Yên Trà giành Giải Nhì cuộc thi quảng bá thương hiệu Trà La Bằng do Tỉnh đoàn Thái Nguyên tổ chức, ghi nhận những nỗ lực đổi mới sáng tạo trong phát triển sản phẩm trà địa phương.

Trong thời gian tới, chị đặt mục tiêu mở rộng nhà xưởng lên 1.000 m², hoàn thiện vùng nguyên liệu đạt chứng nhận hữu cơ, đưa các sản phẩm tham gia phân hạng OCOP và tiếp tục mở rộng thị trường quốc tế.

Chia sẻ về lựa chọn của mình, chị Nguyễn Hải Yến nói: "Tôi chọn gắn bó với xứ Trà không chỉ bằng tình yêu thuần khiết, mà bằng khát vọng đổi mới và chế biến sâu để nâng tầm giá trị nông sản."

Có lẽ, điều đặc biệt nhất ở hành trình của chị không nằm ở việc làm ra một sản phẩm matcha. Điều đáng quý hơn là cách một người trẻ dám đặt ra câu hỏi từ nhiều năm trước, rồi dành cả hành trình sau đó để tìm lời giải. Từ một chén matcha ở Nhật Bản đến những mẻ trà xanh mang thương hiệu Lạc Yên Trà hôm nay là câu chuyện về khát vọng đổi mới, để cây chè Thái Nguyên không chỉ nổi tiếng bởi truyền thống, mà còn được biết đến bằng những giá trị mới trên thị trường trong nước và quốc tế.

CTG