Câu chuyện bắt đầu từ một câu hỏi giản dị: Làm thế nào để quả quất quê mình tạo ra nhiều giá trị hơn, để người trồng quất không chỉ bán được nông sản mà còn có thể sống tốt từ chính mảnh đất của mình? Từ câu hỏi đó, một hành trình khởi nghiệp đã được hình thành.

Hiện nay, vùng nguyên liệu của dự án có khoảng 3,6 ha quất VietGAP với gần 9.000 cây, trong đó khoảng 4.000 cây đang cho thu hoạch, sản lượng hiện tại khoảng 30 tấn mỗi năm. Diện tích còn lại đang trong giai đoạn kiến thiết, hướng tới nâng sản lượng vùng nguyên liệu lên khoảng 50 tấn mỗi năm.

Nhưng điều làm nên giá trị của dự án không chỉ nằm ở diện tích hay sản lượng.

Đó là cách người trẻ nhìn một quả quất dưới một góc nhìn khác: không chỉ là nông sản tươi, mà còn là nguyên liệu để tạo nên cả một chuỗi sản phẩm có giá trị gia tăng cao hơn.

Từ vùng quất VietGAP, chị Oanh nghiên cứu và phát triển nhiều sản phẩm chế biến sâu như siro quất gừng mật ong, ô mai quất gừng mật ong, nước chấm quất, nước cốt quất và quất ngâm mật ong. Một số sản phẩm đã được phát triển theo hướng OCOP, từng bước hoàn thiện về chất lượng, bao bì, thương hiệu và truy xuất nguồn gốc.

Với chị Oanh, chế biến sâu không đơn thuần là tạo thêm sản phẩm. Đó là cách kéo dài giá trị của quả quất, giảm sự phụ thuộc vào thị trường quả tươi theo mùa và nâng cao giá trị cho người sản xuất.

Bởi vậy, dự án hướng tới xây dựng chuỗi liên kết từ vùng nguyên liệu VietGAP, thu hoạch, sơ chế, chế biến sâu, hoàn thiện sản phẩm, truy xuất nguồn gốc đến tiêu thụ trên thị trường.

Cây quất vì thế không còn chỉ là cây trồng cho quả, mà trở thành nền tảng để hình thành những sản phẩm đặc trưng mang dấu ấn của địa phương.

Khởi nghiệp từ nông nghiệp chưa bao giờ là con đường bằng phẳng. Quy mô sản xuất còn hạn chế, nguồn lực đầu tư cho máy móc, bao bì, thương hiệu và thị trường còn nhiều khó khăn. Nhưng thay vì xem đó là rào cản, chị Oanh lựa chọn từng bước tháo gỡ bằng chính những gì mình đang có: đất đai, vùng nguyên liệu, sản phẩm bản địa và niềm tin vào giá trị của cây quất quê mình.

Dự án không chỉ hướng tới xây dựng thương hiệu cho riêng mình mà còn đặt mục tiêu liên kết với các hộ trồng quất, tạo thêm việc làm và thu nhập cho lao động địa phương, đặc biệt là phụ nữ; từng bước hình thành vùng nguyên liệu tập trung và nâng cao giá trị kinh tế trên cùng một diện tích đất.

Việc tận dụng phụ phẩm trong quá trình sản xuất cũng được định hướng nhằm giảm lãng phí và hướng tới mô hình sản xuất bền vững hơn.

Từ một quả quất, hình thành một sản phẩm. Từ một sản phẩm, hình thành một thương hiệu. Từ một vùng nguyên liệu, hình thành một chuỗi giá trị. Đó là con đường mà dự án đang từng bước theo đuổi.

Năm 2026, dự án “Phát triển chuỗi giá trị quất VietGAP gắn liền với chế biến sâu sản phẩm OCOP tại tỉnh Lào Cai” tham gia Cuộc thi Ý tưởng, Dự án Thanh niên Khởi nghiệp tỉnh Lào Cai và đạt Giải Nhất.

Với chị Oanh, giải thưởng là một dấu mốc đáng nhớ nhưng không phải đích đến cuối cùng. Quan trọng hơn, đó là động lực để tiếp tục biến ý tưởng thành những giá trị cụ thể trên chính mảnh đất quê hương.

Bởi khởi nghiệp không chỉ là câu chuyện của doanh thu hay sản phẩm. Đó còn là câu chuyện về việc người trẻ có thể nhìn thấy cơ hội ngay trong những điều gần gũi nhất: không chỉ trồng cây và bán quả, mà xây dựng thương hiệu cho nông sản; không chỉ sản xuất nguyên liệu, mà chế biến sâu để gia tăng giá trị; không chỉ phát triển một hộ gia đình, mà hướng tới liên kết và tạo sinh kế cho cộng đồng.

Khát vọng của chị Oanh là xây dựng chuỗi giá trị quất đặc trưng của Lào Cai, đưa những sản phẩm được tạo nên từ vùng nguyên liệu địa phương đến gần hơn với người tiêu dùng trong và ngoài tỉnh.

“Tôi tin rằng khởi nghiệp từ nông nghiệp không nhất thiết phải bắt đầu bằng những điều thật lớn lao. Đôi khi chỉ cần bắt đầu từ một mảnh đất, một loại cây quen thuộc và một câu hỏi: làm thế nào để nông sản quê mình tạo ra nhiều giá trị hơn. Từ quả quất của quê hương, tôi mong muốn xây dựng được những sản phẩm có thương hiệu, tạo thêm việc làm cho người dân và góp phần đưa nông sản Lào Cai đến gần hơn với người tiêu dùng", chị Oanh chia sẻ:

Từ những cây quất được trồng trên vùng đất Bảo Thắng, một hành trình mới đang được mở ra - biến nông sản thành sản phẩm, biến sản phẩm thành thương hiệu và biến khởi nghiệp thành động lực phát triển quê hương.

 CTV