Việc tiếp cận các dịch vụ trợ giúp pháp lý (TGPL), y tế, giáo dục, học nghề, tìm kiếm việc làm và hòa nhập với cộng đồng đối với NKT hiện gặp phải rất nhiều khó khăn.
Theo quy định của pháp luật về TGPL, chỉ có nhóm NKT không có nơi nương tựa và NKT thuộc hộ nghèo, người có công với cách mạng, người dân tộc thiểu số thường xuyên sinh sống ở vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn mới thuộc diện được TGPL. Vì vậy, nhiều NKT mặc dù có nơi nương tựa - tuy không phải hộ nghèo nhưng hoàn cảnh gia đình cũng hết sức khó khăn (cận nghèo), có nhu cầu được giúp đỡ pháp luật nhưng không thuộc diện trợ giúp nên đã không tiếp cận được.
|
|
Khó khăn nữa là nhiều NKT chưa biết quyền được TGPL hoặc biết nhưng không thể tiếp cận với dịch vụ này do hoạt động truyền thông chưa sâu rộng, phương pháp truyền thông chưa phù hợp và trình độ văn hóa của NKT còn thấp. Báo cáo của Bộ LĐ-TB&XH, có đến 21,24% NKT chưa tốt nghiệp tiểu học; chỉ có 12,58% NKT biết đọc, biết viết; 20,47% có trình độ THCS; 24,13% có trình độ THPT.
Phần lớn các hộ có NKT đều có mức sống thấp, 37% NKT đang sống trong các hộ nghèo (cao gấp 3 lần so với tỷ lệ nghèo chung của cả nước là 11%), 24% NKT sống ở nhà tạm. Hoạt động TGPL chủ yếu mới tổ chức đến trung tâm xã; chưa phát triển được đến thôn, bản ở nông thôn, vùng sâu, vùng xa.
Các câu lạc bộ TGPL chưa tổ chức các đợt sinh họat theo chuyên đề và chưa có các phương thức TGPL đặc thù dành riêng cho NKT. Trong khi, đối với NKT việc đi lại, nghe nói, tiếp xúc, trao đổi rất khó khăn. Vì vậy, họ không thể đến nơi TGPL lưu động, trung tâm hay chi nhánh để yêu cầu TGPL.
Chưa kể, đối với những trường hợp bị các dạng tật phức tạp (như câm, điếc) thì việc tiếp cận, TGPL cho họ lại càng vô cùng khó khăn. Nếu người khiếm thị có sách nói, được học chữ nổi, NKT chân tay có một số cách để giao tiếp với cộng đồng, có nhiều cơ hội học hỏi, tìm hiểu, nâng cao hiểu biết, thì với người câm điếc chỉ có cách chuyển tải bằng cử chỉ, hình ảnh nhưng cách làm này cũng có rất nhiều hạn chế bởi số lượng người thực hiện TGPL còn chưa nhiều, một số lại thiếu kiến thức và kỹ năng chuyên biệt về TGPL cho NKT. Thậm chí, ngay những người được học ngôn ngữ của người khiếm thính cũng không thể chuyển tải hết nội dung muốn nói vì hiện tại, kho ký hiệu giao tiếp cho đối tượng này còn hạn chế.
Vì vậy, trong những năm qua, lượng vụ việc TGPL cho NKT còn quá ít (6.500 vụ), trong đó chủ yếu là tư vấn. Các vụ việc tham gia tố tụng (đại diện, bào chữa) bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, các vụ việc đại diện ngoài tố tụng (trong trường hợp NKT không có khả năng để thực hiện quyền mà pháp luật quy định), kiến nghị giải quyết vụ việc còn rất hạn chế.
Hiện, kế hoạch chi tiết thực hiện hoạt động TGPL cho NKT theo Đề án trợ giúp NKT giai đoạn 2011-2020 đang được Cục Trợ giúp pháp lý (Bộ Tư pháp) phối hợp với Bộ LĐ – TB & Xã hội xây dựng. Theo đó, sẽ tăng cường truyền thông về pháp luật và TGPL cho NKT, giúp họ hiểu được quyền được TGPL của mình, được trang bị kiến thức pháp luật có liên quan đến quyền và nghĩa vụ của NKT theo cách mà họ có thể tiếp cận. Chẳng hạn, người khiếm thị thì nghe băng cát-sét, đĩa CD, tờ gấp pháp luật bằng chữ nổi; người khiếm thính có thể tìm hiểu pháp luật qua tờ gấp pháp luật, xem video về các tình huống pháp luật...
|
Các Trung tâm TGPL sẽ tăng cường kiến thức pháp luật, kỹ năng chuyên môn nghiệp vụ về TGPL cho NKT đối với người thực hiện và thành viên ban chủ nhiệm câu lạc bộ trong toàn quốc; tạo nhiều sân chơi, sinh hoạt pháp luật về các chủ đề liên quan đến NKT để NKT trên địa bàn trao đổi, chia sẻ những vướng mắc pháp luật. |
Theo PL&XH
