Hơn 30 loại cây được nghiên cứu, nhân giống

Sinh ra và lớn lên giữa vùng đất nông nghiệp An Thạnh Thủy, nơi cây khóm gắn bó với đời sống người dân qua nhiều thế hệ, anh Ngô Hùng Vũ (Ủy viên Ủy ban Hội Liên hiệp thanh niên Việt Nam tỉnh Đồng Tháp khóa 1, nhiệm kỳ 2026 - 2029) lựa chọn về quê, khởi nghiệp bằng kiến thức chuyên môn và khoa học công nghệ, xây dựng mô hình sản xuất cây giống hiện đại, hướng đến nâng giá trị nông sản địa phương.

Tại vùng Tân Phước, khóm là cây trồng chủ lực, giúp nhiều gia đình ổn định cuộc sống. Tuy nhiên nguồn giống chưa đồng đều, tình trạng thoái hóa giống, bệnh đỏ đầu lá và đầu ra thiếu ổn định khiến người trồng nhiều lúc bị động. Những vấn đề đó cũng là điều anh Vũ trăn trở, rồi nghĩ đến hướng chủ động tạo nguồn cây giống chất lượng, kiểm soát quy trình từ phòng thí nghiệm đến vườn ươm, góp phần hỗ trợ người trồng giảm rủi ro, nâng hiệu quả sản xuất.

Năm 2019, anh Vũ thành lập Cơ sở cây giống - cây cấy mô 5Q, đầu tư phòng thí nghiệm, hệ thống nhà lưới và thiết bị phục vụ nghiên cứu, nhân giống. Từ những thử nghiệm ban đầu, anh từng bước làm chủ quy trình nhân giống bằng phương pháp nuôi cấy mô.

Sau 4 năm, hơn 30 loại cây được nghiên cứu, nhân giống, từ hoa lan, kiểng lá đến chuối, khóm và tre. Đặc biệt, lan phi điệp nuôi cấy mô trở thành một trong những sản phẩm nổi bật, với hàng chục ngàn cây giống được cung ứng ra thị trường. Năm 2023, sản phẩm được công nhận đạt chuẩn OCOP 3 sao.

Làm chủ nguồn giống khóm bằng công nghệ

Không dừng ở cây cảnh, anh Vũ hướng nghiên cứu vào những cây trồng gắn trực tiếp với sinh kế của nông dân địa phương, trong đó có khóm MD2. Sau thời gian nghiên cứu, anh đã thành công trong việc nhân giống khóm MD2 bằng phương pháp in vitro (nuôi cấy mô). Tháng 4.2024, Cơ sở cây giống - cây cấy mô 5Q được công nhận sản xuất giống đầu dòng khóm MD2.

Từ nền tảng đó, tháng 5.2024, HTX Nông nghiệp công nghệ cao Kim Phát được thành lập tại xã An Thạnh Thủy, tỉnh Đồng Tháp, định hướng ứng dụng khoa học, công nghệ, chuyển đổi số và xây dựng chuỗi giá trị nông nghiệp. Trong năm đầu hoạt động, HTX sản xuất khoảng 1 triệu cây khóm giống, cung cấp cho vùng trồng Tân Phước và một số địa phương khác. HTX đồng thời nghiên cứu, nhân giống thành công tre khổng lồ Dendrocalamus giganteus, mở rộng hướng phát triển sang nhiều nhóm cây trồng.

Theo anh Vũ, điều muốn thay đổi trước tiên là cách nhìn về kinh tế tập thể và vai trò của người trẻ trong nông nghiệp. Anh cho rằng người trẻ, đặc biệt những người được đào tạo bài bản, hoàn toàn có thể cùng nhau làm HTX theo cách mới, ứng dụng khoa học, công nghệ và tạo ra giá trị khác biệt.

HTX hiện quy tụ 10 thành viên trẻ có chuyên môn trong các lĩnh vực như nông học, bảo vệ thực vật, công nghệ thực phẩm. Mỗi người phụ trách một phần công việc, từ nghiên cứu giống, kỹ thuật sản xuất, chăm sóc cây đến phát triển sản phẩm và kết nối thị trường.

Đưa công nghệ vào từng cây giống

Với vai trò Giám đốc kỹ thuật HTX Nông nghiệp công nghệ cao Kim Phát, anh Vũ cùng các thành viên không chỉ tập trung sản xuất cây giống mà hướng đến một quy trình khép kín hơn, gồm nhân giống bằng công nghệ nuôi cấy mô, vườn ươm - thuần dưỡng, kiểm soát chất lượng, truy xuất nguồn gốc và liên kết với vùng trồng.

Theo cách làm này, cây giống đến tay nông dân không chỉ là sản phẩm mua - bán mà còn đi cùng thông tin về nguồn gốc, quy trình kỹ thuật và hướng dẫn chăm sóc. "Chúng tôi muốn mỗi cây giống khi đến với nông dân phải đi cùng một quy trình kỹ thuật và sự đồng hành. Khi đã liên kết vùng trồng thì HTX cũng phải có trách nhiệm với kết quả sản xuất của người dân", anh Vũ cho biết.

Mô hình của anh Vũ cũng cho thấy tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia đang từng bước đi vào thực tiễn sản xuất. Từ việc ứng dụng công nghệ nuôi cấy mô để chủ động nguồn giống, đến kiểm soát chất lượng, truy xuất nguồn gốc và liên kết vùng trồng, HTX Nông nghiệp công nghệ cao Kim Phát đang đưa tri thức khoa học vào từng khâu sản xuất, góp phần nâng cao giá trị nông sản và hiệu quả kinh tế cho nông dân.

Câu chuyện khởi nghiệp của anh Vũ cũng cho thấy vai trò của thanh niên trong việc làm chủ công nghệ, đổi mới phương thức sản xuất, đưa khoa học và công nghệ trở thành động lực phát triển nông nghiệp bền vững tại địa phương.

Năm 2026, Vườn cây đầu dòng dứa MD2 của HTX được Sở NN-MT tỉnh Đồng Tháp công nhận. Đây là nền tảng để HTX tiếp tục chủ động nguồn vật liệu giống, phục vụ sản xuất và mở rộng vùng nguyên liệu.

Cùng với dứa, HTX từng bước nghiên cứu, phát triển các giống chuối, sen lấy củ, sen lấy hạt; tham gia liên kết vùng trồng dừa, bưởi, dứa. Đơn vị cũng chú trọng xây dựng thương hiệu, bảo hộ tài sản trí tuệ đối với sản phẩm và các quy trình kỹ thuật.

Câu chuyện khởi nghiệp của anh Vũ không chỉ nằm ở những con số về cây giống hay sản xuất, mà còn ở lựa chọn trở về quê và biến chuyên môn thành sinh kế. Năm 2025, mô hình tạo việc làm cho 35 lao động thường xuyên và khoảng 20 lao động thời vụ. Theo anh Vũ, người trẻ có chuyên môn không nhất thiết phải rời quê mới có cơ hội phát triển. Nếu biết ứng dụng kiến thức, công nghệ và kết nối thị trường, ngay trên mảnh đất quê hương cũng có thể tạo dựng mô hình sản xuất có giá trị.

Những nỗ lực trong hành trình khởi nghiệp với mô hình sản xuất cây giống hiện đại của anh Vũ đã được ghi nhận. Mới đây, anh là một trong những thanh niên nhận Giải thưởng Lương Định Của năm 2026, dành cho những thanh niên có thành tích nổi bật trong lập thân, lập nghiệp và phát triển kinh tế nông nghiệp.

Theo TN