Báo cáo nhanh tại hội nghị, anh Nguyễn Kim Quy, Uỷ viên BTV Trung ương Đoàn, Phó Chủ tịch Thường trực Trung ương Hội LHTN Việt Nam cho biết, trong thời gian qua, Trung ương Đoàn đã chủ động xây dựng nội dung văn bản chỉ đạo, điều hành làm cơ sở triển khai thống nhất trong hệ thống tổ chức Đoàn. Ban hành Công văn gửi các tỉnh, thành đoàn, đoàn trực thuộc về triển khai cơ chế kết nghĩa với 248 xã biên giới đất liền, kèm theo các phụ lục.

Công tác triển khai Đề án ở các tỉnh, thành có đường biên, hiện có 42/248 xã biên giới đất liền đã được nhận kết nghĩa với các đơn vị trong nội bộ các tỉnh, thành trên cả nước. Đã có 10/12 tỉnh, thành phố không có đường biên giới đăng ký kết nghĩa với các xã biên giới đất liền và 1 đơn vị đoàn trực thuộc đăng ký kết nghĩa. Tất cả các xã biên giới đất liền đã được Đoàn Thanh niên, Hội Sinh viên các trường thực hiện đảm nhận đăng ký kết nghĩa.

Tại hội nghị với tinh thần thẳng thắn và trách nhiệm, các đại biểu đã tập trung thảo luận, phát biểu ý kiến vào các nhóm nội dung quan trọng của Đề án. Đồng thời cũng đề xuất những giải pháp để triển khai hiệu quả Đề án trong thời gian tới. Theo chị Nguyễn Ny Hương, Bí thư Tỉnh Đoàn Hà Tĩnh chia sẻ, triển khai đề án, Tỉnh Đoàn đã rà soát nhu cầu thực tế của 7 xã biên giới, phân công các cơ sở Đoàn ký kết nghĩa, đỡ đầu từng địa bàn cụ thể.

Trong thời gian qua, các cấp bộ Đoàn toàn tỉnh đã huy động nguồn lực xã hội hóa mạnh mẽ để thực hiện nhiều công trình ý nghĩa, như phòng tin học, nhà nhân ái, nhà khăn quàng đỏ. Đoàn Thanh niên đã phối hợp chặt chẽ với lực lượng Biên phòng triển khai hiệu quả mô hình "Nâng bước em đến trường", "Em nuôi - Con nuôi Đồn Biên phòng", "Bữa cơm cho em" tại các địa bàn dân tộc thiểu số. Bên cạnh đó, đưa chuyển đổi số về vùng biên, giúp thanh niên vùng sâu vùng xa tiếp cận công nghệ hiện đại. “Chúng tôi rất mong muốn thanh niên vùng biên không chỉ được hỗ trợ về vật chất mà còn phải được trang bị "cần câu", đó là kỹ năng kinh tế số để phát triển bền vững địa bàn đóng chân”, chị Hương nói.

Chị Ny Hương cho rằng việc huy động xã hội hóa, nhất là thực hiện các chỉ tiêu dài hạn có không ít khó khăn, thách thức. Đơn cử, chỉ tiêu trao học bổng đối với học sinh khó khăn đến năm 18 tuổi là áp lực lớn đối với nguồn lực tại chỗ của địa phương.

Bí thư Tỉnh Đoàn Hà Tĩnh cũng đề xuất Trung ương Đoàn điều phối, định hướng các đội hình tình nguyện từ các trường đại học, cao đẳng lớn tại về hỗ trợ các xã biên giới của Hà Tĩnh trong tình nguyện hè. Tăng cường tập huấn kết nối các chuyên gia để hướng dẫn thanh niên vùng biên kỹ năng quảng bá, tiêu thụ sản phẩm OCOP trên môi trường số…

Về chỉ tiêu hỗ trợ cho thiếu nhi khó khăn thông qua việc tặng các suất học bổng, đây là việc làm thường xuyên của tổ chức Đội. Anh Lê Hải Long, Uỷ viên Ban Thường vụ Trung ương Đoàn, Phó Chủ tịch Thường trực Hội Đồng đội Trung ương cho rằng, trong chỉ tiêu Nghị quyết Đại hội Đoàn toàn quốc lần thứ XII, chúng ta phấn đấu hỗ trợ 1,5 triệu thiếu nhi có hoàn cảnh khó khăn. Thực tế mỗi năm chúng ta hỗ trợ khoảng 1 triệu em.

Cũng theo anh Long, các hoạt động trong Tháng Thanh niên mỗi Liên đội hỗ trợ cho ít nhất 10 em thiếu nhi có hoàn cảnh khó khăn trong năm học. Bản thân Hội đồng Đội chúng tôi hiện nay vẫn đang nuôi 820 em mồ côi do Covid-19 mỗi năm là 24 triệu đồng, với cơ chế phối hợp giữa Hội đồng Đội Trung ương với cán bộ đoàn các phường, xã cùng với người giám hộ và gia đình. “Như vậy, việc các liên đội hỗ trợ cho các em thiếu nhi ở các xã biên giới là hoàn toàn khả thi, nhất là khi chúng ta thực hiện cơ chế kết nghĩa”, anh Lê Hải Long nói.

Anh Nguyễn Nhất Linh, Bí thư Đoàn Thanh niên Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các đoàn thể Trung ương, cho rằng nếu chỉ dừng lại ở các công trình dân sinh hay tặng quà mang tính thời điểm, thì mới chỉ giải quyết được phần ngọn. Để giúp thanh thiếu nhi vùng biên thực chất, theo anh Linh, cần tập trung vào 3 trụ cột cốt lõi: sinh kế, năng lực và hệ sinh thái nâng đỡ.

Đồng thời đề xuất cần trang bị cho các em "năng lực cạnh tranh" và tư duy vươn lên, tránh tâm lý ỷ lại vào hỗ trợ. Anh đưa ra quan điểm "chọn nguồn": tập trung bồi dưỡng những cá nhân xuất sắc để họ trở thành hình mẫu thành công, từ đó lan tỏa tinh thần hiếu học cho cả vùng quê. Đồng thời, cần tạo cơ hội để các em tiếp cận công nghệ số, tham quan thực tế tại thủ đô và các nhà máy để mở rộng thế giới quan.

Bên cạnh đó, anh Linh cho rằng, cần có chiến lược huy động nguồn lực. Với vai trò công tác tại Mặt trận Tổ quốc, anh gợi mở việc tận dụng nguồn quỹ khổng lồ từ "Quỹ Vì người nghèo" (hơn 1.000 tỉ đồng/năm) và phối hợp với các chương trình của Hội Liên hiệp phụ nữ Việt Nam (Mẹ đỡ đầu), Hội Nông dân Việt Nam hay Tổng liên đoàn Lao động Việt Nam.

Cuối cùng, anh Linh đề xuất mô hình "can thiệp theo chuỗi". Thay vì dàn trải, các hoạt động như Xuân tình nguyện, Tháng ba biên giới, Chiến dịch hè xanh nên tập trung vào cùng một địa bàn trong ít nhất 5 -10 năm. "Sự tác động liên tục, toàn diện này sẽ tạo nên một "gói can thiệp" đủ mạnh để thay đổi diện mạo đời sống và tương lai của thanh thiếu nhi vùng biên giới một cách thực chất nhất", anh Linh khẳng định.

Phát biểu tại Hội nghị, anh Nguyễn Tường Lâm, Bí thư Trung ương Đoàn cho biết, "Đề án Tuổi trẻ Việt Nam đồng hành với thanh thiếu nhi vùng biên giới giai đoạn 2025 - 2030" được ban hành vào tháng 11/2025 không chỉ là một kế hoạch hành động, mà là sự cam kết của tổ chức Đoàn trong việc huy động sức mạnh toàn xã hội để chăm lo cho thế hệ tương lai nơi phên giậu Tổ quốc. Tuy nhiên, sau hơn 4 tháng triển khai, dự án chưa có nhiều tiến triển đột phá. Trong đó, việc tổ chức "kết nghĩa" hiện nay chưa phát huy hiệu quả thực chất.

Theo anh Nguyễn Tường Lâm, kết nghĩa không phải là việc ký kết một văn bản trên giấy mà phải là sự đồng hành thực chất. Khi đơn vị đã kết nghĩa với một xã biên giới, họ phải cùng địa phương chia sẻ khó khăn, tìm giải pháp để hoàn thành 16 nhóm chỉ tiêu định lượng mà đề án đã xác lập.

Đặc biệt, anh Nguyễn Tường Lâm khẳng định nhiệm vụ này không chỉ dành riêng cho các cơ quan tỉnh đoàn, mà phải huy động sự vào cuộc của cả khối Hội, Đội, các đơn vị báo chí, doanh nghiệp trẻ và thầy thuốc trẻ. "Tất cả các đơn vị trực thuộc, từ công an, quân đội đến các cơ quan báo chí, sự nghiệp của Đoàn đều phải có đơn vị kết nghĩa cụ thể", anh Nguyễn Tường Lâm yêu cầu.

Hướng tới Chiến dịch tình nguyện hè năm nay, anh Nguyễn Tường Lâm xác định đây là thời điểm "vàng" để tạo ra sự bứt phá và yêu cầu xác lập 248 xã biên giới là địa bàn trọng tâm duy nhất của chiến dịch năm nay. "Làm sao là tất cả hệ thống Đoàn, Hội, Đội đều phải tham gia và hướng tới mỗi tổ chức đoàn ở các cấp phải có công trình, có phần việc, có dự án cụ thể để tham gia thực hiện 16 nhóm chỉ tiêu của đề án", anh Nguyễn Tường Lâm mong muốn.

Nhấn mạnh bài học về tinh thần "thần tốc", anh Nguyễn Tường Lâm đề nghị các đơn vị thường xuyên họp đôn đốc, chỉ rõ nơi nào yếu, nơi nào vướng mắc để tháo gỡ kịp thời; mỗi đơn vị biết mình phải "làm cái gì, làm ở đâu và làm với ai" để đạt được hiệu quả công việc tốt nhất.

CTG