Lên mạng tìm hiểu vì không biết hỏi ai

Chỉ cần vài thao tác trên điện thoại, người trẻ có thể tiếp cận hàng nghìn video, bài viết về tình yêu, tình dục. Nội dung xuất hiện nhan nhản từ phim ảnh, mạng xã hội đến các hội nhóm kín, nơi bất kỳ ai cũng có thể tự nhận là "người có kinh nghiệm" để đưa ra lời khuyên.

Thế nhưng thông tin nhiều hơn không đồng nghĩa người trẻ hiểu đúng hơn. Lê Nguyễn Tuyết Ngân (19 tuổi), ngụ P.Thủ Đức (TP.HCM), cho rằng bạn trẻ vẫn thiếu kiến thức cơ bản về sức khỏe sinh sản. Khi gia đình ngại nói, nhà trường chỉ đề cập sơ sơ, các bạn thường tự tìm hiểu trên mạng.

Theo Ngân, vấn đề là nội dung trên mạng khó kiểm chứng. Có người tin rằng quan hệ chỉ cần tính ngày an toàn là đủ. Một số bạn còn truyền tai nhau cách tránh thai phản khoa học, trong khi không biết dùng bao cao su đúng cách hoặc không hiểu thuốc tránh thai khẩn cấp không thể dùng thường xuyên.

N.T.Q, sinh viên Trường CĐ Phát thanh - Truyền hình II (TP.HCM), cho rằng người trẻ hiện nay có thể trò chuyện khá cởi mở về tình dục, nhưng mức độ hiểu biết để tự bảo vệ bản thân vẫn còn hạn chế.

"Mình và bạn bè có thể nói về tình dục khá thoải mái. Tuy nhiên, để hiểu sâu đến mức biết cách tự bảo vệ thì vẫn còn nhiều thiếu sót. Nhiều bạn biết các khái niệm qua phim ảnh, mạng xã hội nhưng lại chưa hiểu đầy đủ về nguy cơ mang thai ngoài ý muốn và các bệnh lây truyền qua đường tình dục", Q. nói.

Theo Q., cần xây dựng những kênh giáo dục giới tính gần gũi, cho phép học sinh đặt câu hỏi mà không sợ bị phán xét. "Nếu chỉ cấm yêu sớm mà không giải thích nguy cơ, các bạn vẫn sẽ tìm câu trả lời ở nguồn thiếu tin cậy", Q. cho hay.

Mang thai khi mới 11 tuổi

Mới đây, Bộ Y tế vừa đề xuất tăng cường tư vấn sức khỏe sinh sản, sức khỏe tình dục và sử dụng biện pháp tránh thai cho thanh thiếu niên 15 - 19 tuổi tại 16 tỉnh, thành có tỷ lệ sinh con ở tuổi vị thành niên cao, nhằm giảm mang thai ngoài ý muốn và phá thai. Đề xuất này nhận được nhiều sự đồng tình từ người trẻ và phụ huynh.

Theo bác sĩ (BS) chuyên khoa II Lê Trần Xuân Mai, Khoa Kế hoạch hóa gia đình, Bệnh viện Hùng Vương (TP.HCM), tình trạng quan hệ tình dục sớm và mang thai tuổi vị thành niên đang gia tăng, đồng thời ngày càng trẻ hóa. "Chúng tôi từng gặp trường hợp bé gái 11 tuổi, chưa dậy thì nhưng đã mang thai 4 tháng", BS Mai kể.

Theo BS Mai, mỗi năm trên thế giới có khoảng 21 triệu ca mang thai ngoài ý muốn ở nhóm tuổi 15 - 19, khoảng một nửa dẫn đến phá thai. Hơn một nửa trong số đó là phá thai không an toàn, diễn ra tại cơ sở hoạt động chui hoặc do các em tự ý mua thuốc sử dụng tại nhà vì sợ hãi, xấu hổ.

Ở tuổi dậy thì, BS Mai nói rằng dù sinh con hay phá thai, các em đều có thể đối mặt với viêm nhiễm, sản giật, tổn thương tử cung, thậm chí tử vong. Trẻ sinh ra từ người mẹ quá nhỏ tuổi cũng có nguy cơ nhẹ cân, sinh non.

Số liệu từ Bệnh viện Từ Dũ (TP.HCM) cho thấy tỷ lệ phá thai ở tuổi vị thành niên tăng từ khoảng 3,1% năm 2023 lên 3,6% năm 2024 và khoảng 3,8% năm 2025. BS chuyên khoa II Phạm Quang Nhật, Phó trưởng khoa điều hành Khoa Kế hoạch gia đình, Bệnh viện Từ Dũ, cho biết phá thai ở người trưởng thành hay vị thành niên đều có thể để lại hậu quả. Với thanh thiếu niên, ảnh hưởng thường nặng nề hơn do thiếu kiến thức và thường đến bệnh viện khi thai đã lớn.

BS Nhật bộc bạch, nếu phá thai trong tam cá nguyệt thứ hai, nguy cơ biến chứng có thể lên đến 50%. Những tai biến thường gặp gồm rối loạn kinh nguyệt, sót nhau, thủng tử cung và nhiễm trùng vùng chậu. BS Nhật nói không ít trường hợp vì sợ cha mẹ phát hiện đã giấu thai, tìm đến cơ sở không đủ điều kiện hoặc mua thuốc phá thai qua mạng. Việc tự dùng thuốc khi chưa siêu âm có thể dẫn đến băng huyết, sót thai, nhiễm trùng, thậm chí nguy hiểm tính mạng.

Theo BS Nhật, phá thai tuổi vị thành niên còn có thể làm tăng nguy cơ lo lắng, trầm cảm, suy nhược tinh thần và ý nghĩ tự tử. Tại TP.HCM, khoảng 27,5% trường hợp phá thai ở nữ vị thành niên được ghi nhận có biểu hiện suy nhược tinh thần.

BS Nhật chia sẻ số liệu khoảng 90% thanh thiếu niên tiếp nhận thông tin tình dục từ bạn bè, 70% từ phim ảnh, trong khi từ cha mẹ chỉ khoảng 20% và thầy cô khoảng 10%. Sự chênh lệch này lý giải vì sao người trẻ "biết nhiều" nhưng vẫn dễ hiểu sai. Đó là vì bạn bè không có đủ chuyên môn, còn phim ảnh hiếm khi mô tả đầy đủ hậu quả của quan hệ thiếu an toàn. Trong khi đó, cha mẹ, giáo viên và nhân viên y tế lại chưa trở thành địa chỉ mà trẻ sẵn sàng tìm đến.

Theo BS Nhật, nhiều phụ huynh vẫn cho rằng nói về bao cao su, biện pháp tránh thai hay sự đồng thuận là "vẽ đường cho hươu chạy". Trong nhà trường, giáo dục giới tính đôi khi nặng lý thuyết. Học sinh có thể thuộc cấu tạo cơ quan sinh sản nhưng không biết cách từ chối khi bị ép buộc, nhận diện mối quan hệ độc hại hay tìm ai khi nghi ngờ mình mang thai.

Theo tiến sĩ tâm lý Nguyễn Hoàng Khắc Hiếu, quá trình tình cảm tương đối chuẩn mực thường trải qua các giai đoạn: thích, tìm hiểu, yêu, kết hôn rồi mới quan hệ tình dục. Tuy nhiên, không ít người trẻ đã đảo lộn thứ tự này. Họ vừa gặp, thấy có cảm tình đã quan hệ, sau đó mới nói lời yêu.

Theo tiến sĩ Hiếu, khi mang thai ngoài ý muốn, một số cặp buộc phải cưới trong lúc chưa đủ trưởng thành, chưa có tài chính và chưa thật sự hiểu nhau.

Trong tình yêu hiện đại, tiến sĩ Hiếu nói quan hệ trước hôn nhân có thể xảy ra. Nhưng người trẻ cần bảo đảm cả hai đủ tuổi, hoàn toàn tự nguyện, hiểu rõ trách nhiệm, áp dụng biện pháp an toàn và tuyệt đối không quay phim, chụp ảnh nhạy cảm. Khi gặp vấn đề sức khỏe sinh sản, các bạn cần tìm đến cơ sở y tế chính thống thay vì tự mua thuốc hoặc nghe lời truyền miệng trên mạng.

Theo TN