Lớn lên cùng những khác biệt

Anh Thạch Trần Bạch Long sinh năm 1997, quê Vĩnh Long, là người Khmer và mắc bệnh bạch tạng do di truyền. Thị lực của anh chỉ khoảng 1/10 so với người bình thường, đồng thời nhạy cảm với ánh sáng. Những khác biệt ấy xuất hiện từ rất sớm và trở thành một phần trong hành trình trưởng thành của anh.

Năm 3 tuổi, anh bắt đầu nhận ra sự khác biệt của mình qua làn da, mái tóc và đôi mắt. Khi ấy, điều anh nghĩ đơn giản nhất là phải cố gắng để trở nên giống mọi người.

Nhưng cuộc sống không phải lúc nào cũng cho người ta một con đường bằng phẳng.

Năm 6 tuổi, khi bắt đầu đi học, Long dần nhận ra mình không thể nhìn rõ chữ trên bảng như những người bạn xung quanh. Đến năm 11 tuổi, khi bị từ chối nhập học vào một môi trường nội trú vì cho rằng bản thân khó có thể tự chăm sóc mình, anh càng hiểu rằng có những giới hạn không chỉ đến từ cơ thể, mà đôi khi còn đến từ cách xã hội nhìn nhận về một người.

Thay vì để những ánh nhìn ấy giữ mình lại, anh Long bắt đầu tự tìm cho mình một con đường khác.

Năm 18 tuổi, anh quyết định rời quê lên TPHCM học tập. Đó là một lựa chọn không dễ dàng với một người có thị lực hạn chế, nhưng cũng là bước ngoặt mở ra một hành trình mới.

Khi nghịch cảnh trở thành động lực

Có những lúc cuộc sống đặt trước mắt mỗi người một câu hỏi: “Mình có thể làm được đến đâu?” Với anh, câu trả lời không nằm ở những gì anh thiếu, mà ở những gì anh quyết tâm làm được.

Sau khi tốt nghiệp đại học, anh tiếp tục theo đuổi con đường học thuật và hoàn thành chương trình Thạc sĩ Tâm lý học tại Trường Đại học Sư phạm TPHCM. Hiện anh là giảng viên thỉnh giảng tại Viện Ứng dụng Khoa học Tâm lý Giáo dục.

Anh từng chia sẻ rằng: “Kiến thức tâm lý giúp anh hiểu hơn về những tổn thương mà người yếu thế phải đối diện, từ đó nhận ra điều mình có thể làm không chỉ là vượt qua khó khăn của bản thân, mà còn có thể trở thành người đồng hành với những người đang gặp hoàn cảnh tương tự.”

Từ một người từng cần sự hỗ trợ, anh Long dần trở thành một người hỗ trợ.

Từ một người từng phải học cách thích nghi với cộng đồng, anh bắt đầu tìm cách để cộng đồng hiểu hơn về người bạch tạng.

Dùng tiếng nói của mình để thay đổi những định kiến

Một trong những dấu ấn nổi bật của mình là việc anh thành lập và phát triển kênh TikTok “Bạch Tạng Official”, với mong muốn nâng cao nhận thức của cộng đồng về người bạch tạng.

Trong năm 2025, kênh đạt hơn 10 triệu lượt xem, với nhiều video đạt trên 1 triệu lượt xem. Những con số ấy không đơn thuần là thành tích trên mạng xã hội. Đằng sau đó là một nỗ lực bền bỉ để đưa những câu chuyện về người bạch tạng đến gần hơn với cộng đồng, góp phần giảm kỳ thị và lan tỏa những thông tin chính xác.

Anh cũng tham gia tổ chức, phối hợp triển khai các hoạt động truyền thông và nâng cao năng lực cho thanh niên khuyết tật cùng các tổ chức như DRD Vietnam và Saigon Children, tập trung vào phát triển kỹ năng, tăng cường hòa nhập và thúc đẩy sự tham gia của thanh niên khuyết tật trong cộng đồng.

Không dừng lại ở truyền thông, anh còn tư vấn, hỗ trợ và định hướng cho thanh thiếu niên bạch tạng trong học tập, nghề nghiệp, phát triển bản thân và hòa nhập xã hội; góp phần tạo động lực và xây dựng mạng lưới hỗ trợ cho cộng đồng người bạch tạng.

Đó cũng là lúc câu chuyện của Long không còn chỉ là câu chuyện “một người vượt qua nghịch cảnh”.

Nó trở thành câu chuyện về một người dùng chính trải nghiệm của mình để mở đường cho những người khác.

Kéo người khác cùng bước

Trong hành trình ấy, bản thân anh không phủ nhận những khó khăn mình từng trải qua. Anh hiểu cảm giác bị nhìn khác đi. Hiểu những giới hạn của một đôi mắt chỉ có thể nhìn được một phần rất nhỏ thế giới. Hiểu cả những lúc một người phải cố gắng nhiều hơn người khác chỉ để có được một cơ hội tưởng như rất bình thường.

Nhưng chính những trải nghiệm đó khiến anh tin rằng: Khuyết tật không nên là dấu chấm hết cho một con người.

Bằng việc học tập, làm việc, chia sẻ và kết nối cộng đồng, anh Long muốn chứng minh rằng một người bạch tạng hoàn toàn có thể sống độc lập, học tập, làm việc và đóng góp cho xã hội bằng năng lực của chính mình.

Khi được hỏi về thành tích của mình, anh Long không nói về những điều quá lớn lao, mà từ những việc làm rất cụ thể như: chia sẻ kiến thức, kết nối cộng đồng, tư vấn, định hướng, truyền thông và đồng hành với thanh thiếu niên bạch tạng. Nhưng chính những điều nhỏ ấy, khi được thực hiện đủ lâu và đủ chân thành, đã tạo nên một hành trình đáng ghi nhận.

Câu chuyện của Thạch Trần Bạch Long đã được nhiều cơ quan báo chí ghi nhận, trong đó có VTV4, VTV9, Báo Thanh Niên, Báo Tuổi Trẻ, Báo Mực Tím và một số cơ quan báo chí khác, với những câu chuyện về nghị lực, tinh thần vượt khó và ý chí vươn lên của người khuyết tật.

Anh cũng đã nhận Giấy khen của Viện trưởng Viện Ứng dụng Khoa học Tâm lý Giáo dục vì những đóng góp cho sự phát triển của Viện trong giai đoạn 2021–2026.

Những sự ghi nhận ấy đáng trân trọng, nhưng có lẽ điều đáng quý hơn cả nằm ở cách bản thân anh nhìn về hành trình của mình.

Anh không muốn được nhớ đến chỉ bởi một người có hoàn cảnh đặc biệt. Anh muốn được nhìn nhận bằng những gì mình đã làm được.

Bởi sau tất cả, điều làm nên giá trị của một con người không phải là họ bắt đầu với bao nhiêu thuận lợi, mà là họ đã lựa chọn làm gì với những gì cuộc đời trao cho mình.

Năm 2026, Thạch Trần Bạch Long đến với “Tỏa sáng Nghị lực Việt” bằng một hành trình đặc biệt: từ một cậu bé từng mặc cảm vì sự khác biệt, đến người có học vị Thạc sĩ Tâm lý học, đứng trên bục giảng và dùng chính câu chuyện của mình để đồng hành cùng cộng đồng người bạch tạng. Với anh, vượt qua nghịch cảnh chưa bao giờ chỉ là để chứng minh bản thân có thể làm được. Quan trọng hơn, đó là cách để anh có thêm niềm tin, tri thức và tiếng nói nhằm giúp những người giống mình hiểu rằng: khuyết tật không phải là giới hạn cuối cùng của một con người.

----

Chương trình “Tỏa sáng Nghị lực Việt” năm 2026 do Trung ương Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam, Hội Thanh niên Khuyết tật Việt Nam phối hợp với Công ty TNHH TCP Việt Nam tổ chức, là nơi tôn vinh những câu chuyện đẹp về nghị lực, sự vươn lên và những đóng góp của thanh niên khuyết tật cho cộng đồng.

NA