Năm 2011, hướng tới chủ đề “Ước mơ của trẻ em về một môi trường an toàn, thân thiện và lành mạnh”, sẽ tạo ra những diễn đàn để trẻ em có cơ hội phát biểu ý kiến, bày tỏ tâm tư nguyện vọng, cũng như đề xuất, kiến nghị của mình. Với mục đích đó, ngày 6-4, tại Hà Nội, Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, Thanh niên, Thiếu niên và Nhi đồng của Quốc hội phối hợp với Bộ Lao động Thương binh và Xã hội, tổ chức UICEP đã tổ chức Hội nghị “Trao đổi phương án triển khai Diễn đàn lắng nghe tiếng nói trẻ em”.
Quyền trẻ em phải được coi trọng
Quyền trẻ em luôn là một vấn đề quan trọng, thu hút được sự quan tâm của toàn xã hội. Việt Nam là nước thứ hai trên thế giới và là nước đầu tiên ở châu Á phê chuẩn Công ước của Liên Hợp quốc về Quyền trẻ em. Qua đó, khẳng định Việt Nam luôn tạo điều kiện để “Trẻ em có đủ khả năng hình thành quan điểm riêng của mình về tất cả mọi vấn đề có ảnh hưởng tới trẻ em và những quan điểm của trẻ em phải được coi trọng một cách thích ứng với tuổi và độ trưởng thành của trẻ” và “Trẻ có quyền tự do bày tỏ ý kiến”. Do đó, trẻ em có quyền đưa ra quan điểm, ý kiến tới các vấn đề ảnh hưởng tới các em và những quan điểm, nguyện vọng đó cần được thừa nhận, lắng nghe và được tôn trọng; các cơ quan chức năng phải tạo điều kiện cho sự tham gia của trẻ.
Để diễn đàn của trẻ em diễn ra minh bạch, trung thực và trách nhiệm, Hội nghị đã thu hút nhiều ý kiến tham gia đóng góp. Ông Doãn Mậu Diệp, Thứ trưởng Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội cho rằng: một doanh nghiệp đã có ý thức “luôn luôn lắng nghe, luôn luôn thấu hiểu” để chăm sóc khách hàng của mình. Vậy, chúng ta không có lý do gì để không lắng nghe và thấu hiểu trẻ em, những chủ nhân tương lai của đất nước.
Trẻ em được tạo cơ hội thể hiện quan điểm liên quan đến cuộc sống của mình, qua đó cũng chứng minh khả năng đóng góp của các em đối với sự phát triển của đất nước, ông Paul Quarles Van Ufford, Trưởng phòng Kế hoạch và Chính sách xã hội, UNICEF Việt Nam khẳng định, đồng thời cho biết: trên thế giới, quyền tham gia của trẻ em là một điều mới mẻ, mang tính đột phá. Để quyền này không mang tính hình thức, tình thế, Việt Nam cần có nhiều cải thiện: nâng cao nhận thức cho các cấp, chính quyền, cộng đồng, gia đình, nhà trường về quyền tham gia của trẻ em và các vấn đề liên quan đến xây dựng môi trường an toàn, thân thiện, lành mạnh cho mọi trẻ em; Việc thiếu cơ sở vật chất, môi trường tham gia, tài liệu tham khảo khiến năng lực tham gia của trẻ về quyền này bị hạn chế; Thiếu những cơ sở mang tính chiến lược, pháp lý để đảm bảo sự tham gia của trẻ em.
Xây dựng chuẩn mực đảm bảo sự tham gia của trẻ
Chủ đề “Ước mơ của em về một môi trường an toàn, thân thiện và lành mạnh”, diễn đàn dự kiến sẽ diễn ra vào đầu tháng 8-2011, với sự tham gia của 180 đại biểu trẻ em, đại diện cho 30 tỉnh và thành phố trong cả nước. Tại diễn đàn, Ban tổ chức sẽ phân nhóm thảo luận (dự kiến là 5 tỉnh) để thảo luận về các vấn đề như: sức khỏe và vệ sinh môi trường, giáo dục,vui chơi giải trí và quyền tham gia trẻ em. Từ đó, trẻ sẽ đưa ra những tâm tư, nguyện vọng, mong đợi và kiến nghị của mình trong việc xây dựng một môi trường an toàn, thân thiện và lành mạnh. Ngoài ra, các đại biểu của Quốc hội, Chính phủ, Bộ, ban, ngành và đại diện lãnh đạo HĐND, UBND các tỉnh có trẻ em tham gia…sẽ có cơ hội để lắng nghe những nguyện vọng của trẻ trong chương trình giao lưu được tổ chức trong quá trình diễn ra diễn đàn.
Ông Vũ Mạnh Hồng, Đại diện Quỹ nhi đồng Liên Hợp quốc tại Việt Nam chia sẻ những kinh nghiệm quốc tế về sự tham gia của trẻ em trong các hoạt động của Quốc hội: sự tham gia của trẻ em là một quá trình trẻ em bày tỏ ý kiến và tham gia tích cực vào việc hoạch định các vấn đề mà trẻ em quan tâm. Quá trình này đòi hỏi sự chia sẻ thông tin và đối thoại giữa người lớn và trẻ em, trên cơ sở tôn trọng lẫn nhau, chia sẻ quyền lực.
Nâng cao năng lực tham gia của trẻ, cũng như vai trò hỗ trợ của người lớn. Có động thái ghi nhận những ý kiến đóng góp của trẻ để theo dõi, đôn đốc các bên chịu trách nhiệm.
Để có thể “Lắng nghe tiếng nói của trẻ em” một cách thực sự, bà Bùi Phương Lan, Đại diện Nhóm các tổ chức Phi chính phủ làm việc về quyền trẻ em tại Việt Nam đã nêu ra 7 chuẩn mực để đảm bảo sự tham gia đích thực của trẻ: trung thực, minh bạch và trách nhiệm; sự tham gia của trẻ là phù hợp và tự nguyện; môi trường thân thiện, khuyến khích sự tham gia; cơ hội bình đẳng; nhân viên làm việc tự tin và hiệu quả; sự tham gia đảm bảo an toàn và bảo vệ trẻ em; đảm bảo có theo dõi và đánh giá.
Hình thức tham gia ý kiến của trẻ không nhất thiết phải là những diễn đàn, những sinh hoạt văn bản mà có thể là những hình thức hội thi, sáng tác thể hiện mong muốn và quan điểm. Điều quan trọng khuyến khích sự tham gia của trẻ là phải hướng tới sự thay đổi, trẻ hiểu những gì đang nói, đang làm là vì cuộc sống của mình chứ không phải là phát ngôn viên của người lớn.
Thách thức lớn nhất là chúng ta phải vượt qua những rào cản về quan điểm “chưa đủ tuổi để có ý kiến”, ranh giới giữa bổn phận phải tuân thủ và quyền tham gia bày tỏ phải được làm rõ ràng. Đảm bảo tính đại diện của trẻ và tiếp cận công bằng với nhóm có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn.
|
Những lo lắng trong việc học hành, thi cử vì chương trình quá nặng, sách giáo khoa không phù hợp, học sinh phải học lý thuyết nhiều, ít thực hành của học sinh là vấn đề rất đáng quan tâm. Lấy ý kiến của học sinh trước khi biên soạn chương trình là việc làm quan trọng, cơ chế tham gia của trẻ em sẽ được cân nhắc bởi các em chính là những đối tượng sử dụng. Trẻ em sẽ tham gia vào diễn đàn để thảo luận, bày tỏ quan điểm, ý kiến và giải pháp giải quyết vấn đề nạn bạo lực học đường. Trẻ em là người biết chính xác những gì lứa tuổi mình suy nghĩ; nắm rõ nội bộ một cách tích cực. Từ đó, khơi gợi trách nhiệm của trẻ em về vấn đề này. |
Theo QĐND
